Agrobudžet Opštine Berane za ovu godinu je 400.000 eura i za oko 12 odsto je veći u odnosu na prošlogodišnji.
Sadrži 15 podsticajnih mjera, razvojni je s tendencijom rasta na 600.000 eura do kraja 2027.godine, kazao je za Biznis.me, Dejan Martinović, v.d. sekretara Sekretarijata za poljoprivrediu i vodoprivredu, napominjući da su sredstva ravnomjerno rasporedjena na različite grane poljoprivredne proizvodnje, mada se sektor stočarstva izdvaja sa četiri stimulativne mjere.
„To su subvencije na predato mlijeko registrovanim mljekarama; premije za priplodne junice u čistoj rasi; podrška za nabavku priplodnih junica u čistoj rasi; nabavka koka nosilja, ukupne vrijednosti od oko 150.000 eura“, istakao je Martinović.
Napominje da poljoprivreda i proizvodnja zdrave hrane predstavljaju jednu od najvažnijih razvojnih grana svake opštine, jer obezbjeđuju prehrambenu sigurnost stanovništva, zapošljavanje,razvoj ruralnih područja i doprinos ekonomskom rastu.
„Opšti cilj održivog razvoja poljoprivrede je da se obezbijedi dovoljno kvalitetne i bezbjedne hrane uz očuvanje prirodnih resursa, zaštitu životne sredine, ekonomsku održivost poljoprivredne proizvodnje i unapređenje kvaliteta života poljoprivrednika. Ukratko,održiva poljoprivreda teži ravnoteži izmedju ekonomske isplativosti, društvene odgovornosti i zaštite životne sredine“, naglasio je Martinović.
Upitan da prokomentariše da li se može govoriti o ekonomski isplativoj i ekološki prihvatljivoj poljoprivrednoj proizvodnji koja će podstaći ruralni razvoj i egzistencije seoskog stanovništva, sagovornik našeg portala je odgovorio pozitivno.
„Da, može se govoriti o ekonomski isplativoj i ekološki prihvatljivoj poljoprivrednoj proizvodnji kao osnovi ruralnog razvoja i egzistencije seoskog stanovništva. Takva proizvodnja podrazumijeva korištenje prirodnih resursa na održiv način uz očuvanje zemljišta, vode i biodiverziteta, a istovremeno omogućava poljoprivrednicima ostvarivanje prihoda i konkurentnost na tržištu. Održiva poljoprivreda može doprinijeti povećanju zaposlenosti u ruralnim područjima, zadržavanju stanovništva na selu, unaprjeđenju životnog standarda, očuvanju prirodne sredine i proizvodnji kvalitetne i bezbjedne hrane“, naglasio je Martinović i upozorio da njena uspješnost zavisi od više faktora, kao što su dostupnost tržišta, državna podrška, primjena savrermenih tehnologija, edukacija proizvođača i razvoj ruralne infrastrukture.
Naš sagovornik je Istakao da se kapaciteti za preradu poljoprivrednih proizvoda i proizvodnju hrane na području opštine mogu ocijeniti kao ograničeni i nedovoljno razvijeni u odnosu na potencijale, te da postoji određeni broj malih prerađivača kao što su: mini mljekara i prerada mlijeka, proizvodnja sokova,rakije,voća, prerada meda i pčelinjih proizvoda, ali je riječ o, uglavnom, malim i srednjim kapacitetima.
Foto: Biznis.me
„Registrovano je više proizvođača organske hrane ali nedostaje industrijska prerada i veće fabrike. Ograničenja razvoja su slaba industrijska prerada,loša povezanost sa tržištem i distribucijom,kao i mali broj investicija u modernu tehnologiju. Zato se u strategijama razvoja često navodi da je ključ rasta izgradnja prerađivačkih kapaciteta,povezivanje sela sa tržištem i još jača podrška države“, naglasio je naš sagovornik.
Kada je riječ o prerađivačkim kapacitetima u Beranama,situacija nije baš dobra, iz resornog Sekretarijata ocjenjuju kao nedovoljno razvijenu, posebno u sektoru prerade hrane.
„Iako opština ima značajne poljoprivredne resurse i veliki broj gazdinstava, prerada sirovina zaostaje za proizvodnim potencijalom. U mljekarskom sektoru postoji jedan proizvodni pogon mljekare ,, Lazine“ koji posluje sa znatno manjim kapacitetima od prvobitno planiranih. U voćarstvu nema većih pogona za preradu voća, osim manjih porodičnih pogona za proizvodnju sokova i sl. Nedostaju hladnjače, skladišni otkupni centri, i savremeni pogoni koji bi omogućili preradu većih količina domaćih proizvoda. Zbog toga se najveći dio poljoprivredne proizvodnje prodaje kao sirovina, umjesto kao finalni proizvod. U strateškim dokumentima kao jedno od mogućih rješenja se navodi ulaganje u nove pogone za preradu mlijeka, mesa, voća i povrća kako bi se stvorili uslovi za konkurentniju proizvodnju hrane“, istakao je sagovornik našeg portala.
Kada je riječ o alternativnim granama poljoprivrede u Beranama, kao što su pčelarstvo i ribarstvo, postoje dobri prirodni uslovi, ali ti sektori nijesu u potpunosti iskorišteni.
„Berane raspolaže bogatom florom i velikim površinama livada i šuma,što pogoduje proizvodnji kvalitetnog meda. Pčelari su organizovani dominantno u dva pčelarska Udruženja, ‘Uljanik’ i ,’Roj’ , a kroz dvije podsticajne mjere ovogodišnjeg Agrobudžeta ostvaruju svoja prava. Potencijal postoji za povećanje proizvodnje i plasman organskog meda, kao i za razvoj prepoznatljivog lokalnog brenda. Područje Berana obiluje rijekama i vodotocima, posebno Lim i njene pritoke. Postoje povoljni uslovi za uzgoj pastrmke i razvoj ribnjaka. Ribolovni turizam predstavlja dodatnu razvojnu mogućnost. Za dalji razvoj potrebna su ulaganja u ribnjake,opremu i organizovaniji plasman ribe. Zaključak je da ove grane imaju potencijal za dalji razvoj, povećanje zaposlenostii unapredjenje ruralne ekonomije,ali su potrebna veća ulaganja, stručna podrška i bolja tržišna organizacija“, istakao je Martinović.
Na teritoriji opštine Berane ima oko 100 registrovanih pčelara koji su organizovani u okviru dva pčelarska udruženja, a postoji i približno isto toliki broj onih koji nijesu članovi nijednog udruženja. Broj košnica varira od 4.000– 4.500 a količina meda koja se proizvede u prosječnoj godini iznosi oko 10 kg po košnici što iznosi od 40.000 – 45.000 kg.
Prošle godine počela je gradnja ,,Kuća poljoprivrede“ i taj, za Berane, važan strateški projekat je u završnoj fazi izgradnje. Osim Berana obuhvatiće i Andrijevicu, Plav, Rožaje i Gusinje.
„Kuća poljoprivrede zapošljavaće 46 radnika, zgrada ima 664 kvadratnih metara korisne površine, 23 parking mjesta i nalazi se na površini od 1.400 kvadratnih metara. Investicija je vrijedna 1,3 miliona eura, a projekat je dio šire strategije uspostavljanja mreža regionalnih kancelarija u skladu sa obavezama iz procesa pristupanja EU i zatvaranja poglavlja 11 – poljoprivreda i ruralni razvoj.Realizuje se u okviru projekta MIDAS 2 -projekta,koji se finansira iz zajma Svjetske banke.Cilj ovog važnog projekta je objedinjavanje i unaprjedjenje koordinacije institucija,brži pristup servisima i snaženje lokalnih proizvodjača,doprinoseći održivom razvoju ruralnih krajeva“, objasnio je Martinović, naglasivši da projekat predstavlja ulaganje u znanje, stručnost i dostupnost usluga svakom poljoprivredniku,uz jačanje kapaciteta za korištenje EU fondova i konkurentnost proizvoda na tržištu.
Pročitajte još:
Struktura poljoprivrede djelimično je prilagodjena evropskom tržištu
Iako sve opštine teže da u procesu zatvaranja poglavlja i pristupanja EU poljoprivreda bude prilagođena evropskom tržištu, v.d. sekretar Sekretarijata za poljoprivredu i vodoprivredu, Dejan Martinović je kazao da nastoje da je prilagode ali da ona još nije u potpunosti prilagodjena zahtjevima evropskog tržišta.
„Poljoprivreda u Beranama se uglavnom oslanja na stočarstvo (govedarstvo i proizvodnja mlijeka i mlečnih proizvoda),voćarstvo,ratarstvo i manja porodična gazdinstva. Međutim, postoje strukturni problemi koji otežavaju punu konkurentnost na tržištu EU: dominiraju mala i usitnjena porodična gazdinstva, veliki dio proizvodnje je i dalje namijenjen lokalnom tržištu ili sopstvenim potrebama, nedovoljno je udruživanje poljoprivrednih proizvodjača kroz zadruge i kooperative, depopulacija sela smanjuje radnu snagu i razvojne kapacitete“, nabrojao je naš sagovornik.
Naglasio je da, sa druge strane, postoje elementi prilagođavanja evropskom tržištu kroz korištenje nacionalnih i EU fondova za ruralni razvoj, kroz jačanje institucionalne podrške poljoprivrednicima, projekte vezane za uskladjivanje sa evropskim standardima u okviru procesa pristupanja EU, kao što je i izgradnja ,,Kuće poljoprivrede“ u Beranama, čiji je cilj povećanje konkurentnosti proizvoda i lakše korištenje EU fondova.
„Sve u svemu, možemo reći da se beranska poljoprivreda postepeno prilagodjava zahtjevima EU, ali da je taj proces u toku“, istakao je naš sagovornik.
Kroz podsticajne mjere iz oblasti živinarstva, Sekretarijat za poljoprivredu i vodoprivredu je uspješno realizovao besplatnu dodjelu 4.000 koka nosilja starosti 20 nedelja, gdje je 400 domaćinstava obuhvaćeno tom mjerom.
„Ona predstavlja značajan podsticaj razvoju živinarstva jer je omogućila poljoprivrednim domaćinstvima da povećaju proizvodnju konzumnih jaja,ostvare dodatni prihod i unaprijde svoju ekonomsku održivost. Ova mjera je doprinijela jačanju lokalne poljoprivredne proizvodnje, povećanju prehrambene sigurnosti i stvaranju uslova za dalji razvoj malih porodičnih gazdinstava“, objasnio je Martinović.
Naglašava da i ove godine Sekretarijat kojim rukovodi, realizovao podsticajnu mjeru dodjele koka nosilja za držanje u slobodnom uzgoju.Ukupno je podijeljeno 2.500 koka nosilja visokoproduktivne rase ,,Loman braun“,starosti 20 nedelja.
„Očekivani ciljevi i efekti ove mjere su: povećanje broja damaćinstava koja se bave živinarstvom; rast proizvodnje konzumnih jaja; poboljšanje ekonomskog položaja malih gazdinstava; jačanje ruralne održivosti na teritoriji opštine Berana“, naglasio je naš sagovornik, navodeći da su korisnici mjere bili dužni da obezbijede adekvatan kokošinjac i ogradjen prostor za slobodno kretanje, da drže živinu u skladu sa veterinarskim i higijenskim propisima,da ne otudje dodijeljene koke nosilje i da se bave živinarstvom u naredne dvije godine.
Jačanje ženskog preduzetništva
Prvi put, ove godine, u beranskom agrobudžetu za tekuću godinu našla se podsticajna mjera podrška ženskom preduzetništvu u ruralnom području. Javni poziv je završen prije dva dana, pa će bodovanje i rangiranje,pokazati ko će dobiti dio raspoloživih sredstava.
„Maksimalni iznos dodijeljenih sredstava za biznis plan ne može iznositi više od 10 odsto od ukupnog iznosa predvidjenog budžetom Opštine za podršku ženskom preduzetništvu, tj. maksimalno 1.000 eura po zahtevu. U prihvatljive troškove za realizaciju aktivnosti iz biznis plana spadaju,odnosno sredstva se mogu koristiti za kupovinu mehanizaciju, mašina, alata i opreme potrebne za primarnu poljoprivrednu proizvodnju, opremu za preradu žitarica, voća i povrća, pčelarsku i opremu za proizvodnju meda, opremu za stare zanate i domaću radinost, pakovanje,brendiranje i plasman proizvoda“, nabrojao je Martinović i naglasio da podnositeljka zahtjeva može konkurisati sa najviše jednom detaljno opisanom biznis idejom i ostalom neophodnom dokumentacijom.
Podrškom ženskom preduzetništvu opština Berane želi da unaprijedi njihov položaj u ruralnom području.
„Žene u ruralnim područjima opštine Berane predstavljaju značajan razvojni potencijal lokalne zajednice. Međutim, ograničen pristup finansijskim sredstvima, tržištu, savremenoj opremi i edukacijama često utiče na njihov ekonomski položaj i mogućnost aktivnog učešća u razvoju poljoprivrede. Poseban značaj imaju podsticajne agromjere usmjerene na razvoj primarne poljoprivredne proizvodnje. Kroz subvencije za nabavku mehanizacije, opreme, sadnog materijala, plastenika, premija u stočarstvu i pčelarstvu i drugih proizvodnih inputa, ženama se omogućava povećanje obima i kvaliteta proizvodnje,veća konkurentnost na tržištu i ostvarivanje stabilnijih prihoda.Važan segment predstavlja i program podrške ženama koje pokreću ili razvijaju sopstveni biznis na selu“, objasnio je sagovornik Biznis.me i naglasio da pored finansijske podrške proizvodnji i preduzetništvu, značajnu ulogu ima i subvencionisanje poljoprivrednog osiguranja.
Upitan da odgovori da li na taj način žele ostvariti ekonomsko osnaživanje žena u ruralnim krajevima opštine Berane, Martinović je kazao da im je namjera da raznim podsticajnim mjerama osnaže žene u pokretanju sopstvenog biznisa i aktivno učestvuju u životu sela.
„Najbolji primjer je u sektoru stočarstva gdje žene kroz dodjelu rasnih junica,ovaca,koka nosilja ili premija na priplodne junice ostvaruju korist. Ekonomsko osnaživanje žena ima višestruke koristi za opštinu Berane, kroz veću zapošljenost žena; smanjenje siromaštva u ruralnim područjima, smanjenje migracija iz sela; veću poljoprivrednu proizvodnju; očuvanje tradicije i lokalnih proizvoda“, kazao je Martinović i naglasio da Opština Berane preko resornog Sekretarijata za poljoprivredu i vodoprivredu za svoje poljoprivredne proizvođače često raspisuje javne pozive za sve grane poljoprivredne proizvodnje, žensko preduzetništvo i ruralni razvoj.
Osim podrške na lokalnom nivou,na raspolaganju su kreditne i grant linije IPARD III namijenjene ulaganjima u stočarstvo, preradu mlijeka i hrane, ruralni turizam I mehanizaciju i objekte, a takodje i Razvojna banka Crne Gore plasira posebne kredite za poljoprivredna gazdinstva,preradu hrane,nabavku opreme razvoj farmi.
„Malo seosko gazdinstvo često ne može odjednom kupiti traktor,izgraditi štalu ili nabaviti desetak rasnih krava.Kredit omogućava da se investicija realizuje odmah,a otplaćuje iz buduće proizvodnje.Takođe,mogu uvesti savremenu tehnologiju i ervropske standarde proizvodnje,što povećava konkurentnost na tržištu. Na kraju, kreditne linije su jedan od najvažnijih instrumenata razvoja poljoprivrede jer omogućavaju proizvođačima da investiraju i povećaju proizvodnju bez čekanja da sami akumuliraju potreban kapital“, kazao je za Biznis.me, v.d. sekretar Sekretarijata za poljoprivredu i vodoprivredu Dejan Martinović.
