Državni revizor obavlja veoma važne i složene javne poslove kao što su revizija-provjera zakonitosti trošenja budžeta države, raspolaganja i efikasnosti upravljanja državnom imovinom, kao i reviziju godišnjih finansijskih izvještaja državnih organa, ministarstava i drugih organa uprave, državnih fondova, javnih ustanova, javnih preduzeća, lokalnih samouprava, državnih agencija, javnih projekata, koncesija na prirodna bogatstva, subvencija i pomoći privredi.
Revizori daju preporuke da se otklone nepravilnosti, unaprijedi rad u javnim finansijama i kvalitetu upravljanja državnom imovinom. Cilj je da se značajno povećaju uštede u trošenju državnog novca.
Uprkos obimu posla koji imaju, njihove zarade ne prate odgovornost koju nosi posao revizora. Pitanje je da li ta institucaija može u potpunosti biti nezavisna, ako o visini zarada odlučuje Vlada, čiji rad državni revizori kontrolišu.
O tome i drugim pitanjima za Biznis.me razgovarali smo sa Veselinom Milovićem, državnim revizorom i predsjednikom Sindikata Državne revizorske institucije.
Biznis.me: Zašto zaposlenima u Državnoj revizorskoj instituciji nije povećan koeficijent za osnovne zarade?
Milović: U Zakonu o zaradama zaposlenih u javnom sektoru, zvanje državni revizor nije obuhvaćeno. Stupanjem na snagu ovog zakona prestao je da važi Zakon o zaradama državnih službenika i namještenika i trebalo je izmjenom i dopunom Zakona o Državnoj revizorskoj instituciji regulisati u potpunosti pitanje zarada državnim revizorima. Tadašnji Senat DRI to nije učinio, već Pravilnikom o zvanjima u DRI na koji je Ministar finansija 2016.godine dao saglasnost na, državni revizori su dobili osnovni koeficijent za zarade 14,5, ali 2017. godine mjerama fiskalne konsolidacije, revizorima je osnovni koeficijent za zarade umanjen na 12,53, tj. osnovna zarada je umanjena u odnosu na 2016. godinu za 13,59 odsto i to stanje je ostalo nepromijenjeno zadnjih devet godina. Inflacija je u međuvremenu dodatno obezvrijedila zarade revizora.
Do sada je Senat DRI više puta podnosio zahtjev Ministarstvu finansija da se državnim revizorima vrati nivo zarada iz 2016. godine, ali ministar finansija nije dao saglasnost na izmjenu Pravilnika o zvanjima u DRI .
Biznis.me: Vaše zarade su ranije bile slične onima u pojedinim sudskim institucijama, zašto je došlo do smanjenja koeficijenta i kada?
Milović: Naše zarade su do 2016. godine bile regulisane u članu 45 a. Zakona o Državnoj revizorskoj instituciji gdje se u stavu 1 precizira da se državni revizor raspoređuje u platni razred 4., a obračun zarade se vrši na osnovu istog koeficijenta koji se primenjuje za državne službenike i nameštenike. Zakonom o zaradama državnih službenika i namještenika, koji sada nije na snazi u platnom razredu 4, su bile rangirane osnovne zarade sudija Vijeća za prekršaje i sudija Osnovnog suda.
U međuvremenu su Zakonom o zaradama zaposlenih u javnom sektoru sudijama su zarade znatno uvećane a državnim revizorima je mjerama fiskalne konsolidacije 2017. godine koeficijent za zarade umanjen na 12,53, tj. osnovna zarada je revizorima umanjena u odnosu na 2016. godinu za 13,59 odsto. Do 2016. godine osnovne zarade sudija suda za prekršaje, sudija osnovnog suda i zarade državnih revizora su bile približno iste, a u međuvremenu zarade su znatno uvećane tim sudijama, a državnim revizorama su zadnjih devet godina ostale nepromijenjene.
Biznis.me: S obzirom da ste, po obimu i odgovornosti posla, u rangu sudija, zašto se nalazite u toliko neujednačenoj finansijskoj poziciji?
Milović: Slično kao i sudije, državni revizori pored visoke stručne spreme, pet godina radnog iskustva u struci, moraju da imaju položeni revizorski ispit (sudije polažu pravosudini ispit). Osim toga, državni revizori moraju permanentno pratiti i proučavati međunarodne računovodstvene i revizorske standarde, zakone, podzakonske propise i njihove izmjene, moraju proučavati i usvajati posebna znanja iz različitih oblasti ekonomije, finansja, zdravstva, prosvjete, i posjedovati posebna informatička znanja. Državni revizor, kao i sudija, se ne može profesionalno baviti drugim poslom i ne može biti član organa upravljanja privrednih društava, javnih preduzeća, agencija, političkih stranaka.
Pri svemu. treba imati u vidu da rad državnih revizora najviše od svih zanimanja u javnom sektoru, doprinosi uštedama javnih sredstava i čuvanju državne imovine, te bi veće plate doprinijele povećanju samostalnosti i kvalitetu rada. Izvršnoj vlasti, tj. Vladi i Ministarstvu finansija se nijesu dopale objektivno utvrđene -dokumentovane i objavljene nepravilnosti u izvještajima o revizijama Predloga Zakona o završnom računu budžeta Crne Gore za više godina, i data negativna mišljenja u izvještajima o tim i drugim revizijama.
U državama, u kojima je visok nivo vladavine prava, zbog datog negativnog mišljenja revizije na završni račun budžeta, Vlada i/ili ministar finansija podnose ostavku. Kod nas je državna revizija ,,kriva” što je ukazala na nepravilnosti u korišćenju budžeta. Zato su nam umanjeni koeficijenti i ne dozvoljava se da se usklade sa nivoom iz 2016. godine, a kamo li da se izjednačimo sa zaradama sudija suda za prekršaje i sudija osnovnog suda.
Biznis.me: Kolika je zarada državnog revizora?
Milović: Osnovna zarada državnog revizora iznosi 1.128,00 eura, a zarade sudija Suda za prekršaje i sudija Osnovnog suda su dvostruko veće, ako se uzmu u obzir sva povećanja zarada koja su im data drugim zakonima.
Biznis.me: Pokušava li Vlada nepovećanjem zarada da disciplinuje DRI, možda, ukoliko imate primjedbe u izvještajima?
Milović: Finansijska i svaka druga (ne)zavisnost DRI i revizora sada zavisi od dobre ili loše volje Vlade i Ministra finansija. Vezano za član 22 i u roku iz člana 45 Zakona o zaradama zaposlenih u javnom sektoru, Senat DRI je 2016.godine trebalo pravovremeno da reaguje i predloži adekvatne izmjene i dopune Zakona o DRI po pitanju zarada. Senat to tada nije uradio, bojeći se da će se izmjenama i dopunama Zakona o DRI, članovima Senata ukinuti stalna funkcija i uvesti mandat.
Važno je istaći da revizori svojim radom bitno utiču da se obezbijedi red u javnim finansijama i poveća odgovornost. Od ministra finansija sada zavisi kolike će biti plate državnih revizora jer daje saglasnost na Pravilnik o zvanjima u DRI, kojim se sada regulišu zarade revizora. Ministarstvo finansija tj. Vlada je svake godine subjekt revizije, jer je revizija završnog računa budžeta Crne Gore, po zakonu, obavezna svake godine – takva situacija flagrantno utiče na status nezavisnosti Državne revizorske institucije i direktno utiče na samostalnost državnih revizora u postupku revizije. Državnim revizorima se mora obezbijediti potreban nivo samostalnosti i onemogućiti bilo kakav uticaj i pritisak izvršne vlasti na njihov rad.
Biznis.me: Skupština Crne Gore na predlog Odbora za ekonomiju, finansije i budžet krajem prošle godine je donijela Zaključak kojim je zadužila Vladu I Ministarstvo finansija da, kroz racionalizaciju budžetskih izdataka i korišćenje tekuće budžetske rezerve, obezbijedi sredstva za unaprjeđenje materijalnog položaja državnih revizora.. Da li je materijalni položaj u DRI poboljšan uopšte, ili stagnira ?
Milović: Materijalni položaj i status nezavisnosti Državne revizorske institucije ni malo nije poboljšan (nemamo riješeno pitanje nezavisnosti od izvršne vlasti, budžet i zarade nam i dalje kroji Vlada i Ministarstvo finansija), nemamo adekvatan službeni prostor jer smo smješteni kao podstanari u devastiranom hotelu ,,Premijer”, koji je dio stečajne mase firme Cijevna Komerc, koja državi duguje poreze i kredite koje je pod nezakonitim uslovima dobila od državnog Investicino razvojnog fonda (Sada Banka za razvoj).
Iako je Skupština Crne Gore („Službeni list Crne Gore“, br. 159/25 od 30.12.2025) zadužila Vladu da kroz racionalizaciju budžetskih izdataka i iz tekuće budžetske rezerve obezbijedi sredstva za unaprjeđenje materijalnog položaja državnih revizora zaposlenih u Državnoj revizorskoj instituciji, kao i sprovede aktivnosti u cilju urgentnog obezbjeđenja adekvatnog poslovnog prostora za Državnu revizorsku instituciju, ona se oglušila na iste.
Biznis.me: Kako se gleda na nezavisnost institucije u kojoj radite, ukoliko zavisite od Vlade? Kako treba da izgleda nezavisnost Državne revizorske institucije?
Milović: Članom 144 Ustava Crne Gore i međunarodnim standardima državne revizije: Lima Deklaracijom, INTOSAI stadardima, Praškom i Meksičkom deklaracijom je deklarativno garantovana nezavisnost državne revizije i Državne revizijorske institucije .U našoj stvarnosti nezavisnosti državne revizije nema, jer Zakonom o DRI nije adekvatno regulisano pitanje nezavisnosti DRI, npr. pitanje zarada državnih revizora, niti je zvanje državni revizor obuhvaćeno u Zakonu o zaradama zaposlenih u javnom sektoru. Od 2016.godine zarade državnih revizora su regulisane Pravilnikom o zvanjima u DRI, na koji saglasnost daje Ministarstvo finansija, koje je svake godine subjekt revizije.
Biznis.me: Predstavnici zemalja koje su u postupku pridruživanja Evropskoj uniji, cijeneći značaj Vrhovne revizorske institucije (Suprime Audit Institution – SAI), usvojili su u Pragu u oktobru 1999. godine jedanaest preporuka, koje regulišu status državne revizije, kojih treba da se pridržava i naša država kao kandidat za članstvo u EU. Da li je tako u praksi?
Milović: Ustav Crne Gore u članu 144, stav 1, koji glasi: „Državna revizorska institucija Crne Gore je samostalan i vrhovni organ državne revizije.“, jasno propisuje samostalnu poziciju DRI, samo to još treba i našim zakonom precizirati. Da bi nezavisnost DRI bila i suštinska, potrebno je da njen materijalni položaj i položaj državnih revizora bude potpuno nezavisan od izvršne vlasti. Izmjenama i dopunama Zakona o DRI treba onemogućiti da izvršna vlast utiče preko budžeta na nezavisnost DRI, a sa druge strane DRI bi bila obavezna da koristi svoja budžetska sredstva u skladu sa Zakonom o budžetu i finansijskim planom na koji daje saglasnost Odbor za ekonomiju, finansije i budžet Skupštine Crne Gore.
Što kažu Praška i Meksička deklaracija?
Biznis.me: Poglavlje 32, podrazumijeva Finansijski nadzor. Može li se zatvoriti to pregovaračko poglavlje bez jasnog stava prema DRI?
Milović: Koliko nas sada iz Evropske unije hvale, a dobro znaju kakvo je stanje kod nas, može da se desi da se pregovaračko poglavlje 32 zatvori, bez jasno regulisanog statusa nezavisnosti Državne revizorske institucije, što bi bilo veoma lose po nas. Nadam se da će se, ipak, status DRI temeljno popraviti, prije nego se zatvori pregovaračko poglavlje 32.
U preporuci 3. Praške deklaracije piše: “Za Vrhovne revizorske institucije (dalje VRI) moraju biti osigurana finansijska sredstva za ispunjenje njenih zadataka. Parlament bi trebao direktno da odlučuje o budžetu VRI-a, a ako Vlada ipak ima pravo uticaja, VRI treba da ima pravo da od Parlamenta zatraži dodatna sredstva ukoliko smatra da joj dodijeljeni budžet nije dovoljan za izvršenje svih zadataka. VRI treba da ima odgovornost za samostalno upravljanje svojim budžetom, a njeni godišnji izvještaji i poslovanje revidirani od nezavisnog spoljnjeg tijela.”
Pročitajte još:
U Meksičkoj deklaraciji iz 2007. godine, o nezavisnosti državne revizije, u Principu 8, piše: „VRI mora da ima na raspolaganju neophodne i racionalne ljudske, materijalne i novčane resurse – Izvršna vlast ne treba da kontroliše ili da rukovodi raspolaganjem tih resursa. VRI samostalno upravlja svojim budžetom i na odgovarajući način ga raspoređuje. U nadležnosti zakonodavnog tijela ili nekog od njegovih odbora je da obezbijedi VRI odgovarajuće resurse za ispunjavanje njegovih nadležnosti. VRI ima pravo da se direktno obrati zakonodavnom tijelu ukoliko obezbijeđeni resursi nisu dovoljni za izvršavanje njenih nadležnosti.“
Biznis.me: Najavljivali ste štrajk, što on podrazumijeva?
Milović:: Ispoštovaćemo sve zakonske insitucionalne mogućnosti da ubijedimo nosioce vlasti da su značaj i težina našeg rada veliki, da je rad državnih revizora veoma koristan za državu i da ga treba adekvatno nagraditi. Najavljivali smo štrajk kao krajnji, iznuđeni oblik borbe za odbranu dostojanstva naše profesije. Ako do štrajka dođe, prvo ćemo organizovati štrajk upozorenja i obavijestiti javnost o našim problemima, a potom ako se ništa ne promijeni, organizovaćemo obustavu rada.
To podrazumijeva da izvještaj o reviziji završnog računa budžeta Crne Gore za 2025.godinu neće biti završen, kao i drugi izvještaji. Kao Sindikat ćemo se boriti da se jasno Zakonom o Državnoj revizorskoj instituciji precizno urede pitanja zarada i sva druga pitanja koja treba riješiti da bi se uspostavila Ustavom Crne Gore i međunaridnim standardima državne revizije (Lima Deklaracijom, INTOSAI stadardima, Praškom I Meksičkom deklaracijom) garantovana nezavisnost Državne revizorske institucije.
