Pljevlja su i ovu sezonu grijanja dočekala sa starim, neriješenim problemom zagađenja vazduha, ali i sa sve izraženijim i alarmantnijim podatkom- masovnog iseljavanja stanovništva, upozorava sagovornik portala Biznis.me Milorad Mitrović, izvršni direktor NVO „Breznica“.
„Dok administrativne prepreke i tenderske procedure odlažu hitne ekološke i infrastrukturne projekte, grad se ubrzano prazni, ostavljajući iza sebe pitanje, za koga će se ovi započeti projekti uopšte završiti ako se ovakav trend nastavi?“, ističe Mitrović.
Naglašava da je Toplana u Skerlićevoj ulici, koju građani nazivaju „kotlarnica” ponovo pokrenuta prije pet dana, uprkos ranijoj zabrani rada koju je izrekla Ekološka inspekcija i novčanoj kazni od 5.000 eura zbog njenog nepoštovanja.
„Rad postrojenja omogućen je kroz politički i institucionalni kompromis Opštine Pljevlja, preduzeća „Grijanje“ i Ministarstva ekologije, održivog razvoja i razvoja sjevera, pod izgovorom da bi dosljedno sprovođenje zakona ostavilo blizu 400 domaćinstava i ključne gradske institucije bez grijanja na ugalj, usred zime“, objašnjava naš sagovornik.
Zabrinjava ga što niko, kaže, u ovom trenutku ne može da garantuje da rad ove kotlarnice ne ugrožava zdravlje stanovnika. Podsjeća na posljednja mjerenja Centra za ekotoksikološka ispitivanja koja su, navodi, pokazala da su emisije praškastih materija iz tog objekta gotovo devet puta premašile dozvoljenu granicu.
„Paradoks u kojem i dražavna i lokalna vlast dozvoljavaju rad zagađivača, dok istovremeno upozoravaju građane da tokom velikog zagađenja ograniče boravak napolju, jasno pokazuje nefunkcionalnost sistema i nemoć države da sprovede sopstvene zakone i ekološke standarde iz evropskog Poglavlja 27“, upozorava Mitrović.
Dodaje da je strpljenje građana isteklo. Kaže da je i na građane Pljevalja uslijedio veliki pravni pritisak nakon prvostepene presude Osnovnog suda u Podgorici u korist njegove sugrađanke Elzane Hrković, kojom je utvrđena odgovornost države za zagađenje vazduha i povredu prava na zdravu životnu sredinu.
„Prema potvrđenim informacijama, interesovanje građana za sudsku zaštitu je masovno, samo u jednoj advokatskoj kancelariji u Podgorici prikupljeno je više od stotinu punomoćja, a sukcesivno podnošenje novih tužbi prijeti da državu suoči sa milionskim odštetnim zahtjevima“, objašnjava sagovornik Biznis.me i kao decenijski ekološki aktivista iz Pljevalja ističe da se ugovoreni rok za završetak toplifikacije dijela grada projektuje za april 2027. godine, a rješavanje pitanja hiljada individualnih ložišta i cijene toplotne energije ostavlja za daleku budućnost.
Tako se, kaže, Pljevlja suočavaju sa ključnim problemom opstanka. Masovno iseljavanje Pljevljaka, a naročito mladih i radno sposobnih ljudi, postalo je svakodnevica.
I on, ispred NVO „Breznica“, ali i druge ekološke organizacije, navodi, neprestano upozoravaju nadležne da svako dalje odlaganje ključnih projekata, kao što su izgradnja nove Bolnice, završetak kompletne toplifikacije svih djelova grada, izgradnja brzih cesta i saobraćajne infrastrukture, te otvaranje cementare i drugih privrednih pogona koji bi zaposlili mlade, vodi grad u nepovratnu propast.
„Ukoliko se odmah ne pređe sa deklarativnih obećanja na konkretna djela, u Pljevljima uskoro neće trebati ni toplifikacija ni putevi. Neće imati za koga da se grade, jer u gradu neće biti ljudi. Ostaće samo pust, ekološki uništen i napušten rudarski grad“, upozorio je Mitrović.
Pročitajte još:
I nevladine organizacije iz Bijelog Polja ukazuju na dugogodišnji problem zagađenja vazduha koji je, kažu, posebno izražen tokom zimskih mjeseci, kada su koncentracije štetnih čestica (PM10 i PM2,5) višestruko uvećane.
Iz NVO Bjelopoljski demokratski centar pozivaju lokalnu samoupravu i Vladu Crne Gore da zajednički pristupe izradi i sprovođenju sveobuhvatnog plana za poboljšanje kvaliteta vazduha, koji će obuhvatiti zabranu korišćenja uglja, povećati energetsku efikasnost, te realizovati projekte toplifikacije grada.
Crna Gora je ove godine obilježila tri i po decenije Ekološke države, a brojni problemi, baš u toj oblasti, se gomilaju. Najnovija Strategija upravljanja kvalitetom vazduha za period 2026–2029. pokazuje da su u našoj zemlji uzrokovane čak 182 preuranjene smrti na 100.000 stanovnika, što je više nego dvostruko iznad prosjeka Evropske unije. Kao glavne krivce, dokumnet navodi, su sopstvena ložišta pa industrijski dimnjaci.
Premda su građani najizloženija grupa, oni su i ključni akteri promjena. Uspjeh plana, zavisi od toga da li će domaćinstva preći na čistije izvore grijanja i racionalnije koristiti energiju.
„Bez daljeg strateškog planiranja u ovoj oblasti, negativni uticaji zagađenja vazduha na zdravlje ljudi i životnu sredinu mogu se multiplicirati. Izostanak Strategije značio bi zadržavanje fragmentisanog pristupa, slabiju koordinaciju institucija i sporije usklađivanje sa novim, strožim standardima kvaliteta vazduha EU“, navode u dokumentu koji je objavljen na sajtu Vlade, i upozoravaju da bi bez hitnog i strateškog djelovanja posljedice mogle biti višestruke, od ogromnih troškova za zdravstveni sistem do drastičnog smanjenja kvaliteta života svih građana, a naročito onih najranjivijih.
