Regionalni Zlatni Bilans listira najuspešnijih 999 velikih, srednjih i malih kompanija regiona

U poslovnom ambijentu šest država regiona – Srbije, Hrvatske, Slovenije, Bosne i Hercegovine, Crne Gore i Sjeverne Makedonije – razlike u veličini tržišta, strukturi privrede i stepenu razvijenosti ne predstavljaju prepreku za jedno zanimljivo poređenje: koja preduzeća danas imaju najkvalitetniju finansijsku osnovu i najveću poslovnu snagu?

Upravo finansijski izvještaji pružaju najobjektivniju polaznu tačku za ovakvu analizu, jer kroz bilans stanja i bilans uspjeha omogućavaju uvid u imovinu, kapital, zaduženost, prihode, profitabilnost i sposobnost kompanije da održivo posluje. Finansijska analiza se i u stručnoj literaturi upravo oslanja na podatke iz finansijskih izvještaja i ključne pokazatelje poslovanja kako bi se sagledala finansijska pozicija i uspješnost preduzeća.

U okviru novog projekta bonitetne kuće CompanyWall, u saradnji sa regionalnim ekonomskim portalima Biznis.me, Biznis.rs, Financije.hr i Lider.si, pažnja je usmjerena na 999 preduzeća koja su se, u okviru svoje kategorije veličine – velikih, srednjih i malih – izdvojila kao poslovno najuspješnija, odnosno kao kompanije sa najboljim bilansom.

Nije, dakle, presudan samo obim prihoda ili veličina ostvarene dobiti, već cjelokupna slika finansijskog zdravlja i stabilnosti preduzeća: kvalitet imovine, struktura kapitala, zaduženost, likvidnost, profitabilnost i sposobnost stvaranja vrijednosti. Takav pristup omogućava da se izađe iz okvira klasične liste najvećih kompanija i pažnja usmjeri na one koje najbolje kombinuju veličinu, efikasnost, stabilnost i finansijsku otpornost.

Statistika kao ogledalo privrede – trgovina prednjači

Od tačno 999 velikih kompanija koje su ušle na listu za priznanje Regionalni Zlatni Bilans, njih 372 locirane su u Srbiji, 285 u Hrvatskoj, 139 u Bosni i Hercegovini, 84 u Sloveniji, 84 u Sjevernoj Makedoniji, te 35 u Crnoj Gori.

Podatak da se među 999 najuspješnijih velikih kompanija u regionu nalazi 35 kompanija iz Crne Gore posebno izdvaja crnogorsko učešće u ovogodišnjoj regionalnoj selekciji.

S obzirom na to da je Srbija i najveće tržište, podatak da je više od trećine plasiranih privrednih društava ove računovodstvene veličine iz naše zemlje ne treba da čudi.

Regionalni Zlatni Bilans je ekskluzivni poslovni događaj koji okuplja vlasnike kompanija, direktore, CFO menadžere i lidere najuspješnijih preduzeća. Događaj je posvećen poslovnoj izvrsnosti, finansijskoj stabilnosti i kompanijama koje svojim rezultatima, rastom i odgovornim poslovanjem postavljaju standarde u privredi. Pored učešća kompanija sa regionalnim priznanjem Regionalni Zlatni Bilans, na događaju koji će biti organizovan u beogradskom hotelu Metropol 22. oktobra pred okupljenima će u okviru pojedinačnih predavanja i panel-diskusija govoriti značajni predstavnici privrede iz šest zemalja regiona, predstavnici relevantnih poslovnih udruženja, donosioci odluka i kreatori uspješnih poslovnih strategija.

No možda je iznenađujući podatak da je na listi više preduzeća iz Bosne i Hercegovine nego iz Slovenije, s obzirom na uporedne ekonomske pokazatelje obje zemlje. Iako je po broju stanovnika i registrovanih firmi Slovenija manja, njena privreda bolje posluje. Ovaj raskorak na listi se očitava kroz veći udio slovenačkih preduzeća u djelatnostima koje generišu veće profite.

Upravo kada je riječ o različitim segmentima privrede, najveće učešće na listi 999 velikih kompanija sa Zlatnim Bilansom ima djelatnost nespecijalizovane trgovine na veliko (46 privrednih društava, ili oko 4,6 od ukupnog broja listiranih kompanija), dok su ostale djelatnosti prilično raznovrsno zastupljene (gradnja, trgovina na malo, energetika, trgovina farmaceutskim proizvodima).

To pokazuje da je u ovim privrednim sektorima moguće kreirati uspješno održivo poslovanje, s obzirom na to da je toliko učesnika sa dugoročno besprijekornim bilansima stanja i uspjeha.

Ako se posmatraju kroz prizmu održivosti, finansijske snage i značaja za širu ekonomiju, velika, srednja i mala preduzeća imaju različite, ali podjednako važne uloge.

Velike kompanije su, po pravilu, najznačajniji pojedinačni nosioci ekonomskih aktivnosti: raspolažu većim kapitalom, imaju lakši pristup finansiranju, ostvaruju veću produktivnost zahvaljujući ekonomiji obima i često posluju u strateški važnim sektorima poput energetike, trgovine, telekomunikacija, infrastrukture, bankarstva i industrije. Zbog svoje veličine mogu biti najveći generatori prihoda, dobiti i izvoza, veliki poslodavci i važni poreski obveznici, pa njihov poslovni rezultat može imati neposredan uticaj i na ukupne ekonomske pokazatelje države. OECD potvrđuje da velike firme u prosjeku ostvaruju višu produktivnost od manjih, posebno u kapitalno intenzivnim industrijama.

Srednja preduzeća, međutim, mogu se posmatrati kao svojevrsni stabilizator privrede: dovoljno su velika da imaju razvijeniju organizaciju, stručne timove, kapital i pristup tržištu, ali su istovremeno fleksibilnija i otpornija na promjene od mnogih velikih sistema. Upravo među njima često nastaju kompanije koje prerastaju u velike regionalne igrače, dok dio srednjih firmi godinama gradi stabilno i održivo poslovanje bez potrebe za ekstremnim rastom.

Mala preduzeća su, s druge strane, najbrojniji i najširi sloj privrede – lokalno su ukorijenjena, zapošljavaju veliki broj ljudi, popunjavaju tržišne niše i često prva reaguju na promjene u potražnji. Zato ih je opravdano nazvati „kičmom privrede“ koju treba posebno njegovati: OECD navodi da mala i srednja preduzeća čine gotovo cjelokupnu poslovnu populaciju i daju veliki doprinos zaposlenosti i stvaranju nove vrijednosti, dok brzorastuće male i srednje firme mogu imati nesrazmjerno veliki doprinos otvaranju novih radnih mjesta i ekonomskom rastu.

Drugim riječima, velike firme daju ekonomiji snagu i širinu, srednje stabilnost i potencijal za rast, a male brojnost, fleksibilnost i lokalnu vitalnost – zbog čega održiva privreda ne može počivati samo na najvećim kompanijama, već na zdravoj piramidi svih kategorija preduzeća.

Kada se posmatra statistika ovogodišnjeg priznanja Zlatnog Bilansa za srednja preduzeća, po brojnosti se ističu privredna društva iz Hrvatske (461), potom iz Srbije (340), te Slovenije (128). Ovaj „iskorak“ Hrvatske na prvo mjesto svakako je pohvalan, jer kao što je pomenuto, srednja preduzeća smatraju se najstabilnijim dijelom nacionalne ekonomije.

Po zastupljenosti djelatnosti među 999 srednjih kompanija sa Regionalnim Zlatnim Bilansom, najbrojnije su firme iz nespecijalizovane trgovine na veliko, njih čak 89, a potom iz gradnje stambenih i nestambenih zgrada (39). Ovo govori o znatno koncentrisanijoj raspodjeli najuspješnijih privrednih sektora među preduzećima srednje veličine, ali i da trgovina predstavlja glavni pokretač širom regiona, i da se tražnja za gradnjom nastavlja na talasu višegodišnjeg trenda.

Na kraju, među firmama male računovodstvene veličine takođe na prvo mjesto izbija nespecijalizovana trgovina na veliko sa 75 listiranih učesnika. Među prvih 20 djelatnosti po brojnosti ističu se trgovina farmaceutskim proizvodima, drumski prevoz robe, trgovina automobilima, gradnja stambenih i nestambenih zgrada, ali i konsultantske usluge.

Po 999 kompanija iz šest država regiona i tri kategorije veličine dobiće regionalno priznanje Zlatni Bilans, kao potvrdu uspješnosti poslovanja, prema standardizovanoj metodologiji koja je obuhvatala veličinu preduzeća, tržište na kojem nastupa, kao i ključne pokazatelje iz njihovog finansijskog izvještaja.

Dobitnici priznanja biraju se na osnovu objektivne analize poslovnih rezultata, finansijske stabilnosti i relevantnih bonitetnih pokazatelja. Osnovni cilj metodologije jeste da se identifikuju kompanije koje, pored ostvarivanja visokih poslovnih rezultata, karakteriše stabilno, odgovorno i održivo poslovanje.

U proces izbora za dobijanje priznanja uključuju se kompanije koje su uredno predale finansijske izvještaje za posmatranu poslovnu godinu, ostvaruju pozitivan rezultat poslovanja i nemaju blokirane račune na dan formiranja rang-liste. Istovremeno, od kompanija se očekuje da posluju stabilno i odgovorno, u skladu sa važećim propisima, kao i da ispunjavaju finansijske i bonitetne kriterijume utvrđene metodologijom izbora.

Radi obezbjeđivanja uporedivosti rezultata i objektivnog vrednovanja poslovne uspješnosti, kompanije se razvrstavaju u kategorije velikih, srednjih i malih preduzeća. Na taj način rezultati svakog poslovnog subjekta ocjenjuju se u odnosu na kompanije slične veličine i tržišnog položaja.

Konačna ocjena formira se na osnovu ključnih finansijskih i poslovnih pokazatelja koji obuhvataju ostvarene poslovne prihode, ostvarenu dobit, nivo finansijske stabilnosti, kontinuitet i uspješnost poslovanja, kao i relevantne bonitetne pokazatelje. U ocjenjivanje se uključuje i sposobnost kompanije da uredno izmiruje svoje obaveze.

Ukupna poslovna uspješnost kompanije utvrđuje se primjenom jedinstvene matematičke formule – iste za sve učesnike – čime se obezbjeđuje objektivan i uporediv sistem rangiranja svih kompanija koje ispunjavaju osnovne uslove za učešće u procesu izbora.

Zlatni Bilans predstavlja potvrdu da kompanija posluje uspješno, pouzdano i odgovorno i da se svojim rezultatima izdvaja u odnosu na druge poslovne subjekte slične veličine. Priznanje dodatno ističe poslovni ugled kompanije, njenu tržišnu stabilnost, finansijsku pouzdanost i doprinos razvoju regionalne privrede.