Danas je Međunarodni dan svjesnosti o gubitku i bacanju hrane, pa tim povodom iz Banke hrane Crne Gore upozoravaju da bacanje hrane više ne smije biti tretirano kao pitanje pojedinačne odgovornosti, već kao ozbiljan socijalni, ekološki i ekonomski problem koji zahtijeva sistemsko rješenje države.
„Kada hrana koja je bezbjedna za upotrebu završi na otpadu, ne gubi se samo hrana., bacaju se novac, rad i prirodni resursi uloženi u njenu proizvodnju, dok se istovremeno dodatno opterećuje životna sredina“, kazala je za Biznis.me, Marina Medojević, predsjednica NVO Banka hrane. Naglašava da Crna Gora još nema pouzdane podatke o ukupnoj količini bačene hrane, te da se ona kreće oko 50 hiljada tona godišnje.
Prema procjenama UN, prosječan građanin godišnje baci izmedju 70 i 80 kilograma hrane.
„Istovremeno, prema dostupnim podacima, 20,9% stanovništva Crne Gore živi u riziku od siromaštva, dok je taj rizik posebno izražen među djecom i iznosi 26 ,2 %. Zato je neprihvatljivo da jestiva hrana završava na smetlištu dok porodice nemaju dovoljno za kvalitetne obroke“, upozorava Medojevićka i dodaje da bacanje hrane ima i snažnu socijalnu dimenziju jer svaki kilogram bezbjedne hrane koji se može donirati predstavlja propuštenu priliku da se pomogne čovjeku, porodici ili djetetu kojem je obrok potreban.
Evropski parlament je prije godinu usvojio obavezujuće ciljeve za smanjenje otpada od hrane do 2030. godine – 30% u maloprodaji, restoranima, uslugama prehrane i domaćinstvima, te 10% u preradi i proizvodnji hrane. Crna Gora, kao država kandidat za članstvo u EU, mora graditi sistem koji će pratiti evropske standarde i praksu.
Naša sagovornica navodi da su Crnoj Gori potrebni zakon i funkcionalan sistem za sprječavanje bacanja hrane i organizovano doniranje viškova. Navodi da to podrazumijeva jasne procedure za bezbjednost i kontrolu hrane, podsticaje i poreske olakšice za donatore, kao i odgovornost svih učesnika u lancu hrane.
Medojevićka navodi da Banka hrane Crne Gore već godinama ukazuje na potrebu za konkretnim rješenjima, uključujući osnivanje Centra za prikupljanje i distribuciju viškova hrane i razvoj socijalnih prodavnica. Poziva Vladu i resorna ministarstva da konačno uspostave organizovan sistem pomoći u hrani, posebno za socijalno ugrožene građane i djecu, uključujući obezbjeđivanje užine i obroka u školama.
„Istovremeno, potrebno je snažnije zaštititi domaće proizvođače i stvoriti uslove za siguran otkup hrane koja može biti plasirana u školama, bolnicama, domovima za djecu i ustanovama za stare. Time se istovremeno podržavaju domaća proizvodnja, smanjuje bacanje hrane i obezbjeđuju kvalitetniji obroci za najosjetljivije kategorije stanovništva“,ističe sagovornica Biznis.me upozorivši da hrana, koja može nahraniti čovjeka, ne smije završiti kao otpad.
„U društvu u kojem ljudi oskudijevaju, bacanje jestive hrane nije samo otpad. To je izgubljena vrijednost i propuštena prilika za solidarnost, odgovornost i pomoć onima kojima je najpotrebnija. Banka hrane Crne Gore poziva državu da sa riječi pređe na sistemska rješenja – jer hrana treba da nahrani čovjeka, a ne deponiju“, poručila je predsjednica Banke hrane Marina Medojević.
Upozorava da u Crnoj Gori ne postoje sistemske i kontinuirane nacionalne javne kampanje pod pokroviteljstvom države koje bi se bavile isključivo problemom bacanja hrane, te da se umjesto velikih državnih kampanja, u javnom prostoru pojavljuju izolovani događaji i projekti.
Foto: geografija_insta
Bogatije zemlje manje bacaju
Na društvenim mrežama pojavila se mapa koja pokazuje prosječnu količinu bačene hrane po glavi stanovnika na godišnjem nivou u Evropi. Najviše se baca u Grčkoj – čak 142 kg po glavi stanovnika, dok zalihama najracionalnije raspolažu Rusi (33kg) i Slovenci (34kg). Prema urađenoj analizi većina otpada, čak 64 odsto, potiče iz domaćinstava, dok preostali dio dolazi iz proizvodnje i trgovine.
U razvijenim zemljama, poput Njemačke i Francuske, ljudi godišnje bace i do 90 kilograma hrane po osobi, dok u nekim afričkim i azijskim zemljama ta brojka zna biti znatno niža zbog drugačijih ekonomskih uslova. Međutim, u tim zemljama je veći problem gubitka hrane u lancu proizvodnje i distribucije.
Bacanje hrane je globalni problem, ali se manifestuje na različite načine od zemlje do zemlje. Analitičari navode različite razloge zbog kojih se hrana baca, ali navode da su uglavnom povezani s nedovoljno pažljivim planiranjem kupovine, manjkom svijesti o važnosti smanjenja otpada, neadekvatnim skladištenjem hrane zbog ograničenih kapaciteta u domaćinstvima, kao i običajima koji često dovode do pripreme prevelikih količina hrane, posebno za vrijeme svečanosti.
Pročitajte još:
U izveštaju svjetske agencije navodi se da će ekonomski trošak bacanja hrane duž globalnog lanca snabdijevanja dostići 540 milijardi dolara do kraja ove godine, u odnosu na 526 milijardi dolara prošle godine, što pokazuje da, u prosjeku, troškovi bacanja hrane na godišnjem nivou iznose 33 odsto ukupnih prihoda u maloprodajnom lancu hrane, od postpoljoprivredne faze do mjesta prodaje.
Ekonomski modeli predviđaju da će bacanje mesa u ovoj godini iznositi 94 milijarde dolara izgubljene vrijednosti u globalnom lancu snabdijevanja, što je gotovo petina ukupnog godišnjeg gubitka, dok je svježe voće i povrće odmah iza sa 88 milijardi dolara.
Stručnjaci navode da će ukoliko se sadašnji trendovi nastave, kumulativni trošak bacanja hrane u periodu od 2025. do 2030. godine mogao bi da dostigne 3,4 biliona dolara, upozorava izveštaj.
