Evropska unija želi koristiti digitalni euro kako bi smanjila svoju ovisnost o američkim platnim sistemima kao što su Visa, Mastercard, Apple Pay i Google Pay te stvorila vlastito panevropsko rješenje za plaćanje u trgovinama i online.
Projekat će napraviti novi korak naprijed u utorak, kada se očekuje da će poslanici Evropskog parlamenta glasati o pravilima potrebnim za uvođenje digitalnog eura. Evropska centralna banka je prvi put predložila digitalni euro 2020. godine, a Evropska komisija je kasnije predstavila formalni zakonodavni prijedlog, prenose Financije.hr.
Digitalni euro ne bi bio isti kao novac koji ljudi drže na svojim bankovnim računima. Kada danas plaćate karticom, Apple Payom ili Google Payom, koristite novac sa svog postojećeg računa. Digitalni euro bi se čuvao u zasebnom virtuelnom novčaniku.
Prema Evropskoj centralnoj banci, digitalni euro bi mogao postati dostupan građanima 2029. godine, ako se evropske institucije dogovore o pravilima do kraja ove godine. Ako se taj rok ispuni, pilot program bi mogao početi sredinom 2027. godine.
Digitalni euro bi imao istu vrijednost kao i gotovina. Korisnici bi trebali otvoriti račun u banci ili javnoj ustanovi, poput pošte, i prebaciti novac s drugog računa na njega ili ga uplatiti u gotovini. Tada bi mogli plaćati digitalnim eurima u trgovinama, online ili direktno drugim ljudima, putem kartice, aplikacije ili mobilnog telefona.
Evropska centralna banka naglašava da digitalni euro ne bi zamijenio gotovinu ili postojeće privatne načine plaćanja. Cilj je dati građanima dodatnu mogućnost plaćanja, posebno u vrijeme kada svakodnevni život postaje sve više digitalan.
Jedan od glavnih razloga za uvođenje digitalnog eura je pitanje finansijskog suvereniteta. Evropski zvaničnici upozoravaju da platni sistemi nisu neutralna infrastruktura, već i instrument ekonomske i političke moći. Prema podacima ECB-a, gotovo dvije trećine plaćanja karticama u eurozoni obrađuju neevropske kompanije, uglavnom Visa i Mastercard. U 13 od 21 zemlje eurozone ne postoji nacionalni sistem kartica za svakodnevna plaćanja u trgovinama ili online.
Zagovornici digitalnog eura vjeruju da bi to Evropi dalo vlastitu platnu infrastrukturu i smanjilo njenu ovisnost o američkim tehnološkim i finansijskim kompanijama. Američke sankcije protiv sudija Međunarodnog krivičnog suda 2025. godine, nakon kojih su neki evropski zvaničnici izgubili pristup platnim uslugama, često se navode kao primjer ranjivosti.
Pročitajte još:
Ali banke se protive projektu, prvenstveno zbog troškova i mogućih posljedica po njihov poslovni model. Evropska bankarska federacija procijenila je da bi prilagođavanje bankarskog sistema digitalnom euru moglo koštati 18 milijardi eura. ECB, s druge strane, procjenjuje da bi investicioni trošak za bankarski sektor bio između četiri i 5,8 milijardi eura.
Banke se takođe boje da bi građani mogli prebacivati novac sa bankovnih depozita u digitalne eure, što bi moglo smanjiti njihove izvore finansiranja. ECB tvrdi da je sistem osmišljen da spriječi veliki odliv depozita i da ne bi ugrozio finansijsku stabilnost, čak ni u kriznim situacijama.
Neke evropske banke su takođe zabrinute da bi digitalni euro mogao konkurisati njihovim online uslugama i panevropskom Wero platnom sistemu. Međutim, za Brisel je ključno pitanje šire od bankarskog sektora: ko će u budućnosti kontrolisati infrastrukturu svakodnevnih digitalnih plaćanja u Evropi.
