Za projekat Jadransko-jonskog koridora interesovanje je iskazalo šest američkih kompanija, dok je za Nacionalni projekat integrisanog sistema skeniranja tereta i modernizacije granične kontrole zainteresovana jedna kompanija – navodi se u Vladinoj informaciji o rezultatima poziva za iskazivanje interesovanja u okviru implementacije Sporazuma između vlada Crne Gore i Sjedinjenih Američkih Država (SAD) o saradnji na implementaciji strateških projekata, koja je usvojena na jučerašnjoj sjednici Vlade.
– Imajući u vidu iskazano interesovanje, kao i potrebu za nastavkom aktivnosti na implementaciji Sporazuma i daljom razradom projekata, ocijenjeno je potrebnim da se obezbijedi odgovarajuća institucionalna koordinacija i praćenje njihove realizacije – formiranjem komisija – kazali su iz Vlade, prenosi Pobjeda.
Vlade Crne Gore i SAD zaključile su Sporazum o saradnji na implementaciji strateških projekata 24. jula u Vašingtonu.
Strateški značaj
Kao prvi projekti od strateškog značaja identifikovani su Jadransko-jonski koridor, strateški infrastrukturni projekat koji integriše saobraćajnu, energetsku i digitalnu infrastrukturu sa ciljem unapređenja regionalne povezanosti Crne Gore, kao i Nacionalni projekat integrisanog sistema skeniranja tereta i modernizacije granične kontrole, usmjeren na unapređenje carinskih kapaciteta, efikasniju kontrolu robe i jačanje bezbjednosti granica.
Za te projekte 24. avgusta objavljeni su pozivi na internet stranici Ambasade SAD u Crnoj Gori namijenjeni američkim kompanijama sa ciljem identifikovanja onih firmi koje posjeduju odgovarajuće iskustvo i kapacitete i koje su zainteresovane za učešće u daljem razvoju tih projekata.
Tada je Ministarstvo javnih radova dostavilo američkoj strani prva dva strateška projekta kroz novi okvir saradnje Crne Gore i SAD.
Međuvladin sporazum su 24. jula potpisali u Vašingtonu ministarka javnih radova Majda Adžović i pomoćnik državnog sekretara SAD za ekonomska, energetska i poslovna pitanja Kejleb Or.
Skupština je 31. jula usvojila zakon o potvrđivanju Sporazuma između Vlade Crne Gore i Vlade SAD o saradnji na implementaciji strateških projekata.
Prvi projekat koji je dostavljen američkoj strani je Jadransko-jonski koridor, koji u okviru Sporazuma nije zamišljen samo kao drumska saobraćajnica, već kao širi infrastrukturni pravac koji objedinjava saobraćajnu, energetsku i digitalnu infrastrukturu.
Konačnim tekstom Sporazuma predviđeno je da koridor povezuje Albaniju i Hrvatsku preko Crne Gore i Bosne i Hercegovine, a obuhvata puteve, optičke kablove i gasnu infrastrukturu. Dokument kao oblasti saradnje šire definiše infrastrukturu, energetiku, bezbjednost, kritične minerale i tehnologiju.
Snažnije pozicioniranje
Ministarka Adžović je krajem avgusta u izjavi za Pobjedu ocijenila da značaj tog projekta daleko prevazilazi crnogorske granice.
– Njegova puna valorizacija znači snažnije pozicioniranje Crne Gore na regionalnoj i evropskoj infrastrukturnoj mapi, kvalitetnije povezivanje sa susjedima i evropskim tržištem, ali i stvaranje novih pretpostavki za privredni rast, investicije i ravnomjerniji razvoj. Kada govorimo o strateškoj infrastrukturi, govorimo o jednom od ključnih instrumenata ekonomske politike i dugoročne konkurentnosti države – kazala je ona.
Prema ranije objavljenom konačnom tekstu Sporazuma, sistem skeniranja trebalo bi da obuhvati granične prelaze Crne Gore prema susjednim državama, kao i Luku Bar, dok bi podaci bili objedinjeni u centralnom komandnom centru u Podgorici.
Adžović je ranije za Pobjedu istakla da taj projekat ima i snažnu evropsku komponentu.
– Crna Gora mora graditi sisteme koji omogućavaju efikasan protok legalne trgovine, ali istovremeno garantuju visok nivo kontrole i zaštite granica. Realizacijom tog projekta dodatno ćemo doprinijeti ispunjavanju jedne od obaveza iz pregovaračkog poglavlja 24 – Pravda, sloboda i bezbjednost. To je pitanje bezbjednosti, ekonomije i kredibiliteta institucija, ali i dio šireg procesa usklađivanja sa standardima kojima težimo kao sljedeća članica Evropske unije – navela je ona.
Sporazum dvije vlade otvara mogućnost da crnogorski strateški projekti budu predstavljeni američkim kompanijama kroz mehanizme Stejt departmenta i drugih institucija SAD.
U dokumentu su, između ostalih, navedeni američko Ministarstvo trgovine, Izvozno-uvozna banka SAD EXIM Bank, Američka agencija za trgovinu i razvoj USTDA i Međunarodna razvojna finansijska korporacija – DFC. Na osnovu specifikacija koje dostavlja Crna Gora, američka strana može identifikovati kompanije sposobne za realizaciju projekata, dok konačnu odluku o izboru partnera zadržava Crna Gora.
Sporazum, međutim, ne znači automatsko američko finansiranje bilo kojeg projekta. Podobnost za finansijsku podršku procjenjuju nadležne institucije SAD, a uslovi eventualnog kredita, granta ili drugog modela podrške uređivali bi se posebno za svaki projekat. Crna Gora istovremeno zadržava mogućnost izbora drugih izvora finansiranja.
– Sporazum sa Sjedinjenim Američkim Državama vidimo kao dodatni instrument za ostvarivanje naših razvojnih ciljeva. To otvara prostor za uključivanje američkih kompanija, pristup savremenim tehnološkim rješenjima, ekspertizi i iskustvu, ali i za snažnije povezivanje naših razvojnih prioriteta sa jednim od najvažnijih strateških partnera Crne Gore – kazala je ranije Adžović.
Učešće domaće privrede
Jedna od odredbi Sporazuma koja može biti važna za domaću privredu jeste projektovani cilj da se koristi do 50 odsto crnogorske robe, dobavljača i podizvođača, koji bi bili birani putem javnog poziva. Konačni tekst, ipak, taj procenat definiše kao cilj, a ne kao garantovani udio u svakom pojedinačnom projektu.
Sporazumu je prethodio višemjesečni proces usaglašavanja.
Pročitajte još:
Pobjeda je još u februaru objavila da je Vlada analizirala prvobitni američki nacrt i da je crnogorska strana imala primjedbe koje su se odnosile na zaštitu nacionalnih interesa. Ministarstvo javnih radova određeno je kao centralni organ za pregovore, koordinaciju i praćenje njegove implementacije.
Konačni tekst koji je potom potpisan u Vašingtonu precizirao je, između ostalog, da Crna Gora zadržava isključivo pravo da odluči kojeg će američkog privrednog partnera izabrati, uz razmatranje cijene i kvaliteta, troškova tokom životnog ciklusa projekta, referenci i drugih kriterijuma. Takođe je predviđeno da eventualni sporovi države sa američkim kompanijama budu uređeni crnogorskim zakonodavstvom i mehanizmima ugovorenim za konkretni projekat.
Usvojen Program reforme upravljanja javnim finansijama
Vlada je usvojila Program reforme upravljanja javnim finansijama za period 2027 – 2031. godine.
– Opšti cilj Programa je održiv, transparentan i odgovoran sistem upravljanja javnim finansijama u Crnoj Gori, koji obezbjeđuje odgovorno fiskalno upravljanje, efikasno korišćenje javnih resursa i usklađenost sa standardima Evropske unije. Radi ostvarivanja tog cilja, reformske aktivnosti Programa organizovane su kroz četiri funkcionalna stuba sistema upravljanja javnim finansijama: izvršenje budžeta, računovodstvo, praćenje i finansijsko izvještavanje i efikasna finansijska kontrola – kazali su iz Vlade.
Program je usklađen sa širim strateškim i društveno-političkim okvirom Crne Gore, uključujući dokumenta fiskalnog planiranja, prioritete reforme javne uprave, Reformsku agendu u okviru Plana rasta Evropske unije za Zapadni Balkan, kao i obaveze koje proizlaze iz procesa pristupanja Evropskoj uniji.
– Reforma upravljanja javnim finansijama povezana je sa reformom javne uprave, posebno u oblastima jačanja institucionalnih kapaciteta, unapređenja koordinacije politika i povećanja efikasnosti javne uprave. Program je usklađen i sa Fiskalnom strategijom. Program reforme upravljanja javnim finansijama integriše horizontalne prioritete javnih politika, posebno one koji se odnose na zaštitu životne sredine i rodnu ravnopravnost, što je u skladu sa nacionalnim strategijama Crne Gore i obavezama prema EU, a u skladu sa ključnim komponentama održivosti javnih finansija – rekli su iz Vlade.
