Vještačka inteligencija ulazi u novu fazu transformacije globalnog poljoprivredno-prehrambenog sistema, mijenjajući način na koji se hrana istražuje, proizvodi, distribuira i prodaje.
Tehnologije vještačke inteligencije više nisu samo alat za povećanje efikasnosti, već postaju osnova novog poslovnog modela u kojem se odluke donose na osnovu ogromnih količina podataka, a dio procesa je automatizovan bez direktne ljudske intervencije, prenosi SEEbiz.
Ovo pokazuje novi izvještaj Boston Consulting Group (BCG) pod nazivom Poljoprivredna inteligencija: Kako vještačka inteligencija preoblikuje globalni prehrambeni sistem. Izvještaj analizira kako agentska vještačka inteligencija (vještačka inteligencija koja donosi odluke i djeluje samostalno) mijenja cijeli lanac vrijednosti u poljoprivredi, od istraživanja i razvoja novih usjeva, preko proizvođača i dobavljača inputa, do trgovaca, prehrambene industrije i maloprodaje.
Poljoprivreda ulazi u novu tehnološku eru u kojoj će konkurentska prednost sve manje proizaći iz tradicionalnog pristupa informacijama i stručnom znanju, a sve više iz sposobnosti kompanija da prikupljaju, interpretiraju i primjenjuju podatke u realnom vremenu. Organizacije koje najbrže prepoznaju kako vještačka inteligencija mijenja njihove poslovne modele imaće priliku da oblikuju budućnost prehrambenog sistema.
Novi izazovi za globalni prehrambeni sistem
Globalni prehrambeni sistem suočava se s tri glavna pritiska: klimatskom nestabilnošću, geopolitičkim poremećajima i promjenjivim regulatornim okruženjima.
Klimatske promjene čine ključne poljoprivredne uslove, poput padavina, temperature i sezonskih obrazaca, sve nepredvidljivijim, što povećava potrebu za preciznijim praćenjem i donošenjem odluka zasnovanih na podacima.
Istovremeno, geopolitičke promjene i poremećaji u lancu snabdijevanja postali su stalna karakteristika poljoprivrednih tržišta. Promjenjivi trgovinski odnosi, rat u Ukrajini i nestabilnost zaliha ključnih sirovina poput gnojiva pokazuju važnost brze analize tržišnih signala i sposobnost prilagođavanja.
Treći izazov su regulatorni zahtjevi, posebno u Evropskoj uniji, gdje pravila o krčenju šuma, izvještavanju o emisijama iz lanca snabdijevanja i održivosti zahtijevaju potpuno novi nivo sljedivosti i dostupnosti podataka. Kompanije će sve više morati biti u mogućnosti da dokažu gdje je proizvod proizveden, pod kojim uslovima i kojim metodama.
Poljoprivredna inteligencija mijenja način na koji donosimo odluke
Boston Consulting Group definiše „poljoprivrednu inteligenciju“ kao primjenu vještačke inteligencije zasnovane na agentima koja omogućava sistemima da analiziraju podatke, daju preporuke i samostalno izvršavaju određene radnje uz minimalnu ljudsku intervenciju.
Za razliku od prethodnih rješenja za preciznu poljoprivredu, koja su se uglavnom fokusirala na prikupljanje podataka, novi AI sistemi povezuju četiri ključne funkcije: stvaranje, posmatranje, donošenje odluka i djelovanje.
U fazi stvaranja, generativni AI modeli koriste naučne podatke i genomske informacije za razvoj novih svojstava biljaka, molekula i bioloških rješenja. U fazi posmatranja, podaci sa traktora, dronova, satelita i senzora pretvaraju fizičko stanje polja u informacije koje se mogu analizirati u realnom vremenu.
Vještačka inteligencija zatim omogućava precizne odluke, od preporuke optimalnog vremena za primjenu gnojiva ili pesticida do predviđanja prinosa, dok automatizovani sistemi omogućavaju implementaciju ovih odluka direktno na terenu.
Nova ekonomija poljoprivrednog lanca vrijednosti
Vještačka inteligencija mijenja poslovne modele svih učesnika u prehrambenom sistemu. Za poljoprivredne proizvođače, vještačka inteligencija predstavlja priliku za bolje upravljanje klimatskim rizicima, optimizaciju korištenja resursa i pristup stručnosti koja je ranije bila dostupna samo najvećim proizvođačima.
Kompanije koje proizvode sjeme, gnojiva i sredstva za zaštitu usjeva suočavaju se s promjenom tradicionalne konkurentske prednosti koja se zasnivala na specijalizovanom znanju i dugogodišnjem iskustvu. Vještačka inteligencija ubrzava razvoj novih proizvoda i omogućava novim konkurentima da uđu u područja koja su ranije zahtijevala velike istraživačke kapacitete.
Period promjena je tu i za proizvođače poljoprivredne opreme, jer se konkurentska prednost postepeno pomiče s fizičke opreme na softver i sposobnost obrade podataka generisanih mašinama.
Poljoprivredni trgovci i prehrambene kompanije suočavaju se s nestankom tradicionalnih informacionih prednosti. Vještačka inteligencija omogućava veću transparentnost tržišta, tačnije prognoze potražnje i bolju kontrolu lanaca snabdijevanja, čime se mijenja način na koji kompanije stvaraju vrijednost.
Evropa i Istočna Evropa na pragu nove faze poljoprivredne transformacije
Evropski poljoprivredno-prehrambeni sistem suočava se s velikom transformacijom u kojoj će dostupnost podataka, digitalna infrastruktura i sposobnost primjene vještačke inteligencije postati ključni elementi konkurentnosti.
Istočna Evropa, sa svojim velikim poljoprivrednim površinama, snažnom prehrambenom industrijom i značajnim potencijalom za povećanje produktivnosti kroz digitalizaciju, može igrati posebno važnu ulogu. Zemlje u regiji mogu koristiti vještačku inteligenciju za preciznije upravljanje proizvodnjom, efikasnije korištenje resursa i bolje povezivanje proizvođača s tržištima.
Pročitajte još:
Istovremeno, regija se suočava s izazovom ubrzanja digitalne transformacije. Buduća konkurentnost neće zavisiti samo od dostupnosti zemljišta i proizvodnih kapaciteta, već i od sposobnosti poljoprivrednih proizvođača i kompanija da koriste napredne analitičke alate, automatizaciju i sisteme podataka.
U kontekstu evropskih zahtjeva za većom održivošću, sljedivošću proizvoda i smanjenim utjecajem na okolinu, vještačka inteligencija može postati ključni alat za usklađivanje konkurentnosti i regulatornih zahtjeva.
Kompanije moraju redefinisati svoju strategiju vještačke inteligencije
Boston Consulting Group ističe da lideri u prehrambenom i poljoprivrednom sektoru moraju odgovoriti na tri ključna pitanja: šta je osnova njihove trenutne konkurentske prednosti, kako će vještačka inteligencija promijeniti tu prednost i koje nove izvore vrijednosti trebaju izgraditi.
Podaci postaju jedan od najvažnijih strateških resursa budućnosti. Kompanije koje uspiju izgraditi kvalitetnu infrastrukturu podataka i povjerenje proizvođača biće najbolje pozicionirane za razvoj novih AI rješenja.
Poljoprivredna inteligencija nije samo dodatna tehnologija, već promjena u načinu na koji funkcioniše cijeli prehrambeni sistem. Kompanije koje danas ulažu u podatke, AI mogućnosti i nove poslovne modele stvaraju prednost koja će se s vremenom povećavati.
