Narodna banka Srbije oduzela je dozvolu za rad Alta banci, koju, kako piše Financial Times (FT), „koriste Rusi“ i koja je „pod međunarodnom kontrolom zbog sumnje na pranje novca“.
Narodna banka Srbije je u subotu saopštila da je odlučila zatvoriti Alta banku jer se „finansijsko stanje banke značajno pogoršalo i postoji mogućnost daljeg pogoršanja“, uključujući i pogoršanje njene likvidnosti, piše Financial Times, prenosi SEEbiz.
Podignute velike sume
Ova odluka donesena je manje od sedmicu dana nakon što je dugogodišnji srbijanski lider Aleksandar Vučić izgubio izbore od studentskog pokreta, koji je protestovao protiv njegove navodne korupcije i sve autoritativnije vladavine, podsjećaju britanski mediji.
Bankarske operacije Alte su obustavljene, a neki klijenti su za Financial Times rekli da od subote ne mogu podići novac. Sistem osiguranja depozita u Srbiji pokriva iznose do 50.000 eura po deponentu, saopštila je Agencija za osiguranje depozita.
Srpski zvaničnici su za Financial Times rekli da su u danima nakon izbora klijenti Alte podizali velike sume novca, ali su i prebacivali značajne iznose u inostranstvo.
Prema riječima ljudi upoznatih sa situacijom, Alta je igrala značajnu ulogu u olakšavanju transfera novca ruskih pojedinaca i pravnih lica u i iz balkanske zemlje nakon ruske invazije na Ukrajinu 2022. godine.
Prema njihovim riječima, to je jedna od rijetkih banaka u Srbiji koja je spremna pružiti usluge ruskim pojedincima i pravnim licima.
Alta je ranije bila pod lupom Evropske centralne banke zbog sumnji u pranje novca. Istraga ECB-a izazvala je ozbiljnu zabrinutost u vezi s poslovanjem srpske grupe, a zvaničnici su doveli u pitanje da li banka može provjeriti legitimno porijeklo depozita.
Zatvaranje banke posebno utiče na rusku iseljeničku zajednicu u Srbiji, reklo je za Financial Times nekoliko ruskih državljana s ruskim pasošima koji žive u Beogradu.
Do kraja prošle godine, oko 55.000 ruskih državljana imalo je boravišne dozvole u Srbiji, što je više od deset puta više nego prije invazije. Oni predstavljaju najveću grupu stranih državljana u balkanskoj zemlji.
Pavel Belavin, ruski novinar koji sada živi u Beogradu i klijent Alte, rekao je da su mu računi u banci zamrznuti od subote.
Aplikacija banke je radila povremeno, omogućavajući klijentima da provjere stanje na svojim računima, ali ne i da obavljaju druge transakcije, rekao je. Dodao je da nije dobio nikakva uputstva ni od Alte ni od Narodne banke Srbije o tome šta će se dogoditi s njegovim računima.
Belavin je rekao da je Alta najpopularnija banka u zajednici jer je ruskim građanima omogućavala otvaranje i ličnih i poslovnih računa.
Olga, finansijska savjetnica koja je emigrirala iz Rusije, rekla je da je primala poruke od ruskih klijenata u nevolji koji su u banci držali „svu svoju porodičnu ušteđevinu“.
Oštećeni Rusi
Među njima je bio i jedan klijent koji je nedavno položio „300.000 eura od prodaje stana u Rusiji“.
Alta je 2022. godine objavila da je njen devizni rizik porastao na 42 posto, iznad maksimalnog praga od 20 posto, zbog značajnog priliva rubalja „zbog rata i sankcija EU protiv Rusije“, piše FT.
Ovaj pokazatelj mjeri razliku između devizne imovine i obaveza banke u odnosu na njen regulatorni kapital i odražava izloženost banke promjenama deviznih kurseva.
Depoziti klijenata Alte porasli su više od pet puta do kraja prošle godine u poređenju sa predratnim periodom.
U subotu je Tužilaštvo za organizovani kriminal pozvalo srbijanske vlasti „da istraže poslovanje Alte, kao i odgovorne službenike Narodne banke Srbije u vezi sa mogućim odlivom sredstava sa Altinog računa i transferima novca u inostranstvo“.
Studentska lista, za koju se očekuje da će formirati parlamentarnu većinu u roku od mjesec dana, a vladu do kraja januara, takođe je pozvala na temeljnu istragu, podsjeća FT.
„Problemi u poslovanju Alta banke nisu nastali preko noći“, navodi se u saopštenju Studentske liste.
Takođe su citirali dio saopštenja u kojem se navodi:
„Postoje indicije da je ova situacija rezultat neblagovremene reakcije regulatornih organa… kao i neuspjeha tužilaštva da reaguje i zamrzne imovinu stečenu korupcijom.“
Pročitajte još:
Alta Banka nije odgovorila na zahtjev FT-a za komentar.
Matična kompanija banke, Alta Pay, u vlasništvu je jednog od najistaknutijih srbijanskih preduzetnika, Davora Macure, koji je, prema riječima zvaničnika, pokušao napustiti Srbiju najmanje dva puta posljednjih sedmica.
Sredinom oktobra Macuri nije bilo dozvoljeno da napusti aerodrom u susjednoj Crnoj Gori.
„Gospodin Macura nije obaviješten ni o kakvom razlogu zabrane“, saopštila je banka 14. oktobra, navodeći da je zabrana nametnuta „bez ikakvog objašnjenja, bez ikakve činjenične osnove i bez ikakvih dokaza“.
„Izvori: Pokušao pobjeći u Moskvu“
Nakon izbora, Macura je pokušao pobjeći u Moskvu, rekli su Financial Timesu ljudi upoznati sa situacijom.
Macura nije odgovorio na zahtjev za komentar.
Miloš Damnjanović, analitičar konzultantske firme BIRN u Beogradu, opisao je slučaj Alta banke kao pokazatelj promjene režima.
„Oduzimanje licence Alta banci ukazuje ne samo na to da se Vučićev klijentelistički režim raspada brže nego što se očekivalo“, rekao je Damnjanović.
Dodao je: „Unutar sustava postoje ljudi koji žele sudjelovati u njegovom demontiranju.“
