CEE Bankwatch Network i Akcija za socijalnu pravdu (ASP) dostavili su Državnoj revizorskoj instituciji (DRI) predloge tema za Godišnji plan revizija za 2027. godinu, sa fokusom na, kako su saopštili, najveće infrastrukturne, energetske i ekološke projekte, upravljanje javnim finansijama i korišćenje značajnih sredstava Evropske unije.
DRI je krajem jula raspisala javni poziv za potrebe predlaganja i izbora revizija za Godišnji plan revizija za 2027, pozvavši sve zainteresovane predstavnike civilnog sektora, akademsku zajednicu i strukovna udruženja da predloge i sugestije tema dostave elektronskim putem do 15. Septembra, prenosi Forbes.
Iz NVO Bankwatch Network i ASP saopštili su da su predložili teme koje obuhvataju ekološku rekonstrukciju Termoelektrane Pljevlja (TE), LNG terminal i gasnu infrastrukturu u Baru, korišćenje sredstava iz Zapadnobalkanskog investicionog okvira (WBIF), troškove prve dionice autoputa Smokovac-Mateševo, kapitalne investicije Opštine Budva, kupovinu hartija od vrijednosti od strane Vlade, projekat spalionice otpada u Podgorici, korišćenje EU sredstava za energetsku krizu, sprovođenje Reformske agende i efikasnost sistema procjene uticaja na životnu sredinu.
“Posebnu pažnju zaslužuje ekološka rekonstrukcija TE Pljevlja, projekta čiji su troškovi prema podacima EPCG porasli sa prvobitno ugovorenih 54,5 miliona na oko 65,5 miliona eura do sredine 2026. Godine”, navedeno je u saopštenju.
Organizacije smatraju da je potrebno nezavisno utvrditi da li su sredstva korišćena ekonomično i efikasno, te kolika je stvarna korist od ukupnih ulaganja i da li su ostvareni planirani ekološki i efekti opterećenja na klimatske ciljeve efekti planirane toplifikacije Pljevalja na ugalj sa rezervnim postrojenjem od 36MW na mazut.
Provjeriti i LNG terminal u Baru
Među prioritetima je i revizija aktivnosti države vezanih za LNG terminal u Luci Bar i prateću gasnu infrastrukturu.
Podsjećaju da je u periodu 2023-2026. godine zaključeno više memoranduma i sporazuma koji predviđaju razvoj ovih projekata, iako terminal nije predviđen usvojenim Prostornim planom Crne Gore.
“Smatramo da je potrebno ocijeniti da li su odluke zasnovane na pouzdanim ekonomskim analizama i da li su usklađene sa energetskom i klimatskom politikom države, kao i novim finansijskim opterećenjima kroz primjenu regulative ETS (Sistemom trgovanja emisijama) i buduću reviziju”, poručuju iz CEE Bankwatch Network i ASP.
Kako dodaju, značajan javni interes postoji i za način na koji Crna Gora kandiduje i koristi sredstva iz WBIF-a, jednog od ključnih mehanizama finansiranja investicija Evropske unije na Zapadnom Balkanu.
Posljednje liste investicionih prioriteta uključuju 154 projekta vrijedna više stotina miliona eura, od kojih su, po mišljenju organizacija, brojni nesprovodljivi, a procedure nedovoljno transparentne.
Traže pregled troškova autoputa Smokovac – Mateševo
Organizacije smatraju da DRI treba da ispita i stvarne troškove prve dionice autoputa Smokovac-Mateševo, najvećeg infrastrukturnog projekta u istoriji Crne Gore, imajući u vidu da javnost i dalje nema cjelovit pregled svih troškova povezanih sa projektom, kao ni informacije o aktuelnim sporovima sa izvođačem radova.
U oblasti energetike i zaštite životne sredine predložena je i revizija korišćenja 30 miliona eura EU pomoći za ublažavanje posljedica energetske krize.
“Prema prethodnim nalazima DRI i analizama civilnog sektora, za značajan dio sredstava nije bilo moguće utvrditi konačnu namjenu, niti ostvarene rezultate, zbog čega je neophodno finalno ocijeniti stvarne efekte ove podrške za građane, privredu i energetsku tranziciju zemlje”, kazali su.
Pročitajte još:
Takođe, predložena je revizija planiranja projekta spalionice otpada u Podgorici. Projekat predviđa postrojenje kapaciteta do 29MW koje bi zahtijevalo sagorijevanje oko 200 hiljada tona godišnje, miješanog kabastog, komunalnog otpada, guma i mulja.
Organizacije smatraju da je potrebno utvrditi da li je ovakva investicija usklađena sa EU hijerarhijom otpada, ciljevima reciklaže, cirkularne ekonomije i obavezama koje Crna Gora ima u procesu pristupanja EU.
Pod lupom da bude i korišćenje evropskih fondova
Predlozi uključuju i reviziju sprovođenja Reformske agende i korišćenja sredstava iz Instrumenta EU za reforme i rast, kao i ocjenu zakonitosti i transparentnosti sistema procjene uticaja na životnu sredinu za velike razvojne projekte, uključujući energetsku infrastrukturu.
CEE Bankwatch Network i Akcija za socijalnu pravdu očekuju da DRI kroz odabir tema za 2027. godinu dodatno doprinese transparentnosti, odgovornosti i efikasnijem upravljanju javnim resursima, kao i jačanju povjerenja građana u institucije sistema.
