Auto-put koji su započeli da grade Kinezi zamalo je „uništio“ Crnu Goru, piše Frankfurter algemajne cajtung (FAZ). I dalje ga grade Kinezi – ali evropskim parama. – prenosi Pobjeda.
Nova dionica crnogorskog auto-puta, od Bara do Boljara na granici sa Srbijom, treba da košta 694 miliona eura. Novac ide kineskoj firmi Powerchina i njenoj kćerki-firmi Stecol, piše njemački Frankfurter algemajne cajtung (FAZ).
List sagu oko tog auto-puta, koji je započet 2014. godine naziva primjerom kineske „diplomatije dužničke klopke“.
– Nasuprot Evropskoj uniji, koja je sumnjala u isplativost zahtjevnog građevinskog poduhvata, sa mnogim mostovima i tunelima u planinskom području, Peking je još onda bio vrlo spreman da ispuni želju Podgorice – podsjeća FAZ, prenosi Deutche Welle.
Preko milijardu dolara pozajmila je kineska Exim banka, a posao je uzela državna China Road and Bridge Corporation (CRBC). „No, prve rate kredita trebalo je vratiti prije nego što je prva dionica puta uopšte bila gotova“, piše list, a građeno je uz mnogo odlaganja i rast troškova.
Mala država je, podsjeća se, upala u budžetske muke. Tako je 2020. zaduženje Crne Gore otišlo na 104 odsto BDP-a.
– Šema koja je poznata iz Afrike tada je prvi put viđena u Evropi – ocjenjuje list.
Sad je sve drukčije?
Tek je dil sa evropskim i američkim bankama sveo kamate na ispod pedeset odsto prethodne sume, no otplata glavnice do danas opterećuje Podgoricu.
– Slučaj Crne Gore je plastično pokazao granice kineske moći u regionu gdje razni diplomatski uticaji i spoljna podrška igraju ključnu ulogu – piše FAZ.
Gradi se dalje, opet sa Kinezima, ali postoji ključna razlika, kaže Milan Ljiljanić, prvi čovjek državnog Monteputa – novac sada dolazi iz Evrope. EU subvencioniše gradnju sa 150 miliona evra, a Evropska banka za obnovu i razvoj daje kredit od još 200 miliona.
– Time se za 180 stepeni okrenuo stav politike EU koja je prije više od deset godina strogo odbijala gradnju tog puta od 177 kilometara – bilježi frankfurtski dnevni list.
Zašto je Brisel promijenio stav?
Crna Gora je, dodaje se, danas najizgledniji kandidat za sljedeću članicu EU, možda već 2028. godine.
No, u češkoj nevladinoj organizaciji “Posmatrači Kine u centralnoj i istočnoj Evropi” misle da blizina Podgorice članstvu u EU nije jedini razlog probuđenog interesovanja Brisela.
– Auto-put je dio većeg evropskog koridora 11 koji povezuje Bari u Italiji sa Bukureštom u Rumuniji – pišu oni.
Pride, ocjenjuju da se tako umanjuje uticaj Kine i Rusije u regionu.
List prenosi da kritičari u Crnoj Gori poduhvat zovu „put u niđe“, no vlasti misle drukčije. Ljiljanić hvali poduhvat kao „jak podsticaj za razvoj sjevera Crne Gore“.
Pročitajte još:
– Nova dionica bi trebalo da se gradi pet godina, a onda će ostati još dvije dionice ovog puta koji na divovskim betonskim stubovima prelazi preko „zelenih dolina i planinskih padina – opisuje FAZ.
Dodaje se da nije jedinstveni slučaj da za evropske novce poslove dobijaju Kinezi, podsjećajući da je slično bilo u slučaju hrvatskog Pelješkog mosta koji je otvoren prije četiri godine. I njega je gradila kineska CRBC.
Sada ta firma nije uspjela da pobijedi na tenderu za nastavak gradnje u Crnoj Gori, ali ni novi graditelji, Powerchina, nijesu nepoznati u regionu.
– U Srbiji i Bosni i Hercegovini taj pekinški državni koncern gradi puteve i vjetroparkove – podsjeća se.
Ista firma vodi konzorcijum koji treba da gradi beogradski metro, projekat vrijedan milijarde eura.
