U Tivtu je, uoči Konferencije na visokom nivou kojom Centralna banka Crne Gore obilježava 25 godina rada, održan završni sastanak Upravnog odbora projekta Procjena potreba CBCG za usklađivanje sa standardima Evropskog sistema centralnih banaka (ESCB) i Eurosistema (Needs Assessment), čime je ovaj sveobuhvatni projekat zvanično završen i započeta nova faza institucionalne transformacije CBCG.
Tom prilikom, guverner Centralne banke Belgije Pierre Wunsch i bivši guverner Centralne banke Holandije Klaas Knot uručili su guvernerki Centralne banke Crne Gore Ireni Radović finalni Needs Assessment izvještaj, koji sadrži sveobuhvatnu i nezavisnu procjenu institucionalne i operativne spremnosti CBCG i preporuke za dalje usklađivanje njenog upravljanja, poslovanja, tehnološke infrastrukture i ljudskih resursa sa evropskim centralnobankarskim standardima.
„Završetak projekta predstavlja važnu prekretnicu u pripremama CBCG za preuzimanje obaveza u budućem članstvu u Evropskom sistemu centralnih banaka (ESCB) od trenutka pristupanja Crne Gore Evropskoj uniji i, u narednoj fazi, za učešće u Eurosistemu.“, istaknuto je u saopštenju CBCG.
Kako se objašnjava, projekat je realizovan u saradnji sa Centralnom bankom Belgije (Nationale Bank van België/Banque Nationale de Belgique – NBB) i Centralnom bankom Holandije (De Nederlandsche Bank – DNB), koje su bile glavne partnerske institucije CBCG tokom Needs Assessment procesa. U projektu je takođe korišćena ekspertiza i dugogodišnja podrška Centralne banke Njemačke (Deutsche Bundesbank), kroz saradnju u okviru inicijative za Zapadni Balkan koju finansira Evropska komisija. Centralna banka Slovačke (Národná banka Slovenska – NBS) pružila je dodatnu ekspertsku podršku u odabranim oblastima, čime je procjena dodatno ojačana iskustvom i znanjem šire zajednice Eurosistema.
„Proces procjene, sproveden od septembra 2025. do juna 2026. godine, obuhvatio je 13 ekspertskih misija u CBCG, angažovanje više od 50 stručnjaka iz partnerskih centralnih banaka i šire evropske centralnobankarske mreže, kao i prezentaciju 18 pojedinačnih izvještaja, čiji su nalazi i preporuke objedinjeni u finalnom Needs Assessment izvještaju. Procjenom su obuhvaćene ključne i podržavajuće funkcije CBCG, sa ciljem sagledavanja njihove spremnosti CBCG za buduće efikasno poslovanje u institucionalnom okviru ESCB-a i kasnije, Eurosistema.“, navodi se u saopštenju.
Finalni izvještaj potvrđuje da CBCG ima dobru institucionalnu osnovu i nalazi se na kredibilnom putu ka snažnijoj integraciji u evropsku zajednicu centralnih banaka, uz istovremeno prepoznavanje oblasti u kojima će biti potrebno dodatno jačanje kapaciteta i ulaganja kako bi se odgovorilo na širi obim, složenost i operativne zahtjeve povezane sa budućim učešćem u evropskom sistemu centralnog bankarstva.
„Posebna pažnja posvećena je daljem jačanju analitičkih i supervizorskih kapaciteta, kao i kapaciteta za punu implementaciju monetarne i makroprudencione politike, informacionih tehnologija i upravljanja podacima, sajber bezbjednosti i operativne otpornosti, digitalnoj transformaciji i ljudskim resursima.“, kažu iz CBCG.
Dodaju da će preporuke iz izvještaja predstavljati osnov za Mapu puta za usklađivanje sa standardima ESCB-a, Eurosistema i evropskog okvira supervizije i sanacije banaka, kojom će se nalazi ocjene pretočiti u konkretne prioritete, projekte, potrebne resurse i dinamiku njihove realizacije.
Guvernerka Radović zahvalila je partnerskim institucijama i ekspertima koji su učestvovali u projektu, ističući da uručivanje finalnog izvještaja ne predstavlja kraj procesa, već početak naredne, ključne faze – sprovođenja preporuka.
„Needs Assessment projekat dao nam je jasnu i objektivnu sliku o tome gdje se danas nalazimo, u čemu su naše snage i koje naredne korake treba da preduzmemo. Naš cilj nije samo formalno usklađivanje, već puna operativna spremnost da, od prvog dana članstva Crne Gore u Evropskoj uniji, preuzmemo odgovornosti u okviru Evropskog sistema centralnih banaka i nastavimo pripreme za buduće učešće u Eurosistemu. Naredni korak je da preporuke pretočimo u konkretne reforme, investicije i institucionalne kapacitete. Stoga će finalni izvještaj i Mapa puta usmjeriti narednu fazu transformacije CBCG u modernu, otpornu i potpuno integrisanu članicu evropske centralnobankarske zajednice“, poručila je guvernerka Radović.
Pročitajte još:
Guverner Wunsch pohvalio je posvećenost, otvorenost i profesionalnost CBCG tokom cjelokupnog projekta, kao i kvalitet saradnje partnerskih institucija. Istakao je da završetak Needs Assessment projekta predstavlja važan korak ka bližoj integraciji CBCG u evropsku centralnobankarsku zajednicu i potvrdio spremnost partnerskih institucija da nastave da pružaju podršku CBCG u narednoj fazi procesa.
Završetak Needs Assessment projekta dolazi u posebno značajnom trenutku za CBCG, koja ove godine obilježava 25 godina od osnivanja, kao i za Crnu Goru, koja se približava završnoj fazi procesa pristupanja Evropskoj uniji.
„Polazeći od nalaza izvještaja, CBCG sada odlučno prelazi iz faze procjene u fazu implementacije, sa jasnim ciljem: da osigura da institucija bude u potpunosti institucionalno, operativno i tehnološki spremna za odgovornosti koje će pratiti članstvo Crne Gore u Evropskoj uniji i njenu integraciju u Evropski sistem centralnih banaka, a potom i u Eurosistem.“, zaključeno je u saopštenju CBCG.
