Najbogatiji na ofšor računima sakrili više bogatstva od imovine polovine najsiromašnije populacije svijeta

Najbogatiji ljudi u svijetu sakrili su oko 2,84 biliona dolara (2,47 biliona eura) na neoporezovanim ofšor računima, što je više od ukupnog bogatstva 50 odsto najsiromašnije svjetske populacije, pokazuje novi izvještaj Oxfama. – prenosi Forbes.

Analiza Oxfama pokazuje da neoporezovano bogatstvo, koje je najbogatijih 0,1 odsto sakrilo u ofšor poreskim oazama, premašuje ukupnu imovinu najsiromašnijih 4,1 milijardu ljudi na planeti.

Izvještaj objavljen prošle sedmice ukazuje da, deceniju nakon curenja Panama papira, globalna elita i dalje koristi složen međunarodni finansijski sistem kako bi ogromna bogatstva izmjestila van domašaja javnog nadzora i oporezivanja.

Christian Hallum, zadužen za poreska pitanja u Oxfamu, rekao je za Euronews da ultrabogati i dalje skrivaju „okeane bogatstva“ i upozorio da to nije samo pitanje vještog računovodstva, već i „moći i nekažnjivosti“.

Prema podacima ove britanske globalne konfederacije od više od 20 nezavisnih nevladinih organizacija, oko 3,55 biliona dolara (3,08 biliona eura) privatnog bogatstva ostalo je neoporezovano i neprijavljeno na ofšor računima.

Taj iznos gotovo je jednak veličini ukupne britanske ekonomije i više je nego dvostruko veći od zbirnog BDP-a 44 najmanje razvijene zemlje svijeta.

Koncentracija te skrivene imovine posebno je izražena, jer najbogatijih 0,1 odsto drži oko 80 odsto svih neoporezovanih ofšor sredstava, što predstavlja oko 2,84 biliona dolara (2,47 biliona eura).

Unutar te grupe, mali sloj od 0,01 odsto najbogatijih kontroliše 1,77 biliona dolara (1,53 biliona eura).

Halum je za Euronews rekao da poslovni model poreskih oaza i dalje snažno funkcioniše, jer „ultrabogati imaju sredstva da angažuju upravljače bogatstvom i računovođe koji smišljaju sve maštovitije načine za izbjegavanje poreza“.

Dok je ukupno ofšor finansijsko bogatstvo 2023. dostiglo procijenjenih 13,25 biliona dolara (11,51 bilion eura), odnosno 12,48 odsto globalnog BDP-a, procjenjuje se da se neoporezovani dio od tada stabilizovao na oko 3,2 odsto.

Oxfam sada poziva britansku vladu i druge lidere G7 da uvedu trajne i progresivne poreze na bogatstvo ultrabogatih kako bi povratili izgubljene prihode.

Ta organizacija tvrdi da su ta sredstva ključna za borbu protiv globalnog siromaštva, podršku tranziciji ka zelenoj ekonomiji i jačanje urušene javne infrastrukture.

Pritisak za globalni poreski okvir

Velika prepreka u borbi protiv izbjegavanja poreza proizlazi iz neujednačene primjene sistema automatske razmjene informacija (AEOI).

Iako su se 126 jurisdikcija do prošle godine priključile Zajedničkom standardu izvještavanja (CRS), uključujući velika finansijska središta poput Singapura i Britanskih Djevičanskih Ostrva, mnoge zemlje globalnog juga i dalje su isključene.

Halum je rekao da je zahtjev za „reciprocitetom“ velika prepreka za zemlje u razvoju, jer one moraju izgraditi složene sisteme za identifikaciju stvarnih vlasnika i prenos podataka drugim državama prije nego što mogu dobiti informacije o ofšor imovini svojih građana.

„Razvoj mehanizama potrebnih da se te informacije prenesu od finansijskih institucija do nadležnih organa izuzetno je zahtjevan zadatak čak i za finansijski najrazvijenije zemlje, a za mnoge zemlje u razvoju to predstavlja zadatak koji prevazilazi njihove mogućnosti“, objasnio je.

Halum je naveo i primjer Gane, koja je potpisala CRS 2014, ali je informacije počela da prima tek 2022, nakon što je, prema procjenama, potrošila oko milion dolara (862.800 eura) da izgradi potrebne kapacitete.

Takav tehnički i finansijski teret često sprečava administracije sa ograničenim sredstvima da dođu do ključnih podataka koji bi im mogli pomoći da povrate izgubljene poreske prihode.

Upornost i razmjere ofšor izbjegavanja poreza ubrzale su promjene u globalnom poreskom upravljanju.

U novembru 2024. države članice Ujedinjenih nacija usvojile su okvirne uslove za Konvenciju UN o međunarodnoj poreskoj saradnji.

Formalni pregovori počeli su početkom 2025. i očekuje se da traju do 2027, sa ciljem stvaranja uključivijeg sistema od postojećeg okvira koji predvodi OECD.

Halum je naveo da su mnoge vlade globalnog juga glasnije od svojih partnera sa globalnog sjevera kada je riječ o povećanju transparentnosti, dijelom zato što bogatstvo skriveno u ofšoru uglavnom završava u najbogatijim državama.

Pored poreza na bogatstvo, Halum je objasnio da Oxfam poziva i na uspostavljanje globalnog registra imovine kako bi se mapiralo stvarno vlasništvo u različitim jurisdikcijama, kao i na otvaranje javnih registara da bi se „razotkrile paravan-kompanije i trastovi“ koji skrivaju nekretnine i drugu imovinu.

Halum je za Juronjuz rekao da bi te mjere, zajedno sa većim ulaganjima u poreske administracije, izgradile „informacionu infrastrukturu“ potrebnu da se izbjegavanje poreza sistemski oteža i obezbijedi da ultrabogati pravedno doprinose društvima u kojima posluju.

Evropski podaci

Dok se Oxfamova analiza fokusira na globalne brojke, Atlas of the Offshore World daje drugačiji pogled na ukupno ofšor bogatstvo, ne samo na neoporezovana sredstva, i omogućava uvid u evropski kontekst.

Ovu inicijativu EU Tax Observatory i Norveškog centra za poreska istraživanja čine podaci Gabriela Zukmana (Gabriel Zucman) i drugih ekonomista.

Procjene pokazuju da je ofšor bogatstvo i dalje visoko širom kontinenta, pri čemu Grčka među članicama EU ima najveći iznos u odnosu na veličinu svoje ekonomije, oko 80 odsto BDP-a.

Grčka, dodatno, gubi 47 odsto prihoda od poreza na dobit preduzeća, najviše u Evropi, a slijede Njemačka sa 29 odsto i Estonija sa 24 odsto.

Francuska i Ujedinjeno Kraljevstvo zaokružuju prvih pet, sa procijenjenim gubitkom od po 16 odsto.

Najveći dio grčke imovine, navodno, drži se u Švajcarskoj, koja ostaje jedno od glavnih utočišta ofšor bogatstva, uz Luksemburg, Kipar i Kanalska ostrva.