Dok region bilježi stabilan rast kapaciteta iz vjetroenergije, godišnji izvještaj WindEurope-a pokazuje da je vjetar postao stub evropske energetike. Krajem 2025. godine Evropa je imala 304 GW instalisanih kapaciteta iz vjetra, od toga 265 GW na kopnu i 39 GW na moru, navodi portal OIE Srbija. – prenosi eKapija.
Tokom 2025. dodato je 19,1 GW novih kapaciteta, od čega 90% na kopnu. Samo u EU-27 instalisano je 15,1 GW, što je 16% više nego prethodne godine. Vjetar je pokrio 19% ukupne potrošnje električne energije u EU, dok su pojedine zemlje poput Danske (50%), Litvanije i Irske (33%) i Švedske (30%) imale znatno veći udio.
Država sa najviše novih kapaciteta bila je Njemačka sa 5,7 GW novih kapaciteta, zatim Turska (2,1 GW), Švedska (1,8 GW), Španija (1,6 GW), Francuska (1,4 GW) i Ujedinjeno Kraljevstvo (1,3 GW). Investicije u nove projekte dostigle su 45 milijardi eura, a odluke o finansiranju pokrivaju 20,9 GW budućih kapaciteta.
Dok region godinama zavisi od uglja i velikih hidroelektrana, posljednjih nekoliko godina bilježi blagi rast kapaciteta iz vjetroenergije. Krajem 2025. godine region je imao 2,56 GW instalisanih kapaciteta iz vjetra, što je manje od 1% ukupnog evropskog kapaciteta.
Hrvatska je trenutno lider u kapacitetu vjetroenergije u regionu sa 1.264 MW instalisanih kapaciteta, Srbija prati sa više od 800 MW, dok Crna Gora, Sjeverna Makedonija i Bosna i Hercegovina grade stabilnu bazu kroz projekte srednje veličine. Slovenija, međutim, ostaje na margini razvoja vjetroenergije.
Najnovija analiza Udruženja OIE Srbija pokazuje da se region nalazi u fazi ubrzane energetske tranzicije uz pomoć vjetroenergije, ali da tempo i obim razvoja značajno variraju od zemlje do zemlje. Hrvatska je već izgradila snažnu bazu projekata vjetroelektrana, Srbija bilježi rast kroz kombinaciju privatnih i državnih investicija i do sada ima najveći projekat vjetroelektrane u regionu (Čibuk 1), Crna Gora i Sjeverna Makedonija tek ulaze u novu fazu širenja kapaciteta, dok se Bosna i Hercegovina oslanja na partnerstva domaćih i stranih investitora.
Crna Gora
Prvi veliki projekat u Crnoj Gori bio je vjetropark Krnovo, instalisane snage 72 MW, koji je pušten u rad 2017. godine. Projekat je razvijen kroz partnerstvo kompanija Akuo Energy i Masdar, a predstavljao je prvu vjetroelektranu u zemlji. Projekat vrijedan 139 miliona eura finansirani kreditom KfW i Evropske banke za obnovu i razvoj (EBRD) i ima 26 turbina kompanije GE Wind.
Drugi projekat je vjetropark Možura, instalisane snage 46 MW, koji je pušten u rad 2019. godine. Investitori su kompanije Enemalta plc sa Malte i kineska Shanghai Electric Power, a projekat je vrijedan 90 miliona eura.
Krnovo i Možura su jedine elektrane koje su trenutno na mreži u Crnoj Gori, što kumulativni kapacitet dovodi do 118 MW. Tokom prethodne godine, nijedan novi megavat iz energije vjetra nije bio na mreži u Crnoj Gori.
Trenutno je u izgradnji vjetropark Gvozd, instalisane snage 54 MW, koji razvija Elektroprivreda Crne Gore (EPCG). Projekat se finansira kreditom Evropske banke za obnovu i razvoj u iznosu od 82 miliona eura.
Srbija
Srbija je druga po snazi kapaciteta energije vjetra u regionu, sa 13 vjetroelektrana i 824,2 MW kapaciteta. Tokom 2025. godine na mrežu je priključeno novih 199 MW instalisanih kapaciteta, što predstavlja rast od 24% u odnosu na 2024. godinu.
Najveći projekat u Srbiji je trenutno Čibuk 1, snage 158 MW, izgradila je kompanija Vjetroelektrane Balkana DOO, uz investiciju od 270 miliona eura obezbijeđenu od IFC grupacije i EBRD.
Slijede projekti poput Kovačice (104,5 MW) kompanije Electrawinds K-Wind d.o.o., sa investicijom od 189 miliona eura finansiranom kreditima Erste banke i EBRD, kao i Alibunara (42 MW) kompanije Elicio Ali VE d.o.o., vrijednog 72 miliona eura i Malibunar snage 8 MW.
Vjetropark Čibuk 2, snage 154 MW, finansiran je od strane kompanija Masdar i Taaleri, uz projektno finansiranje koje su obezbijedile banke UniCredit i Erste banka. Vrijednost investicije iznosi 212 miliona eura. Vjetropark Pupin, snage 94 MW, koji se nalazi u blizini vjetroparka Kovačica, vrijedan je približno 100 miliona eura.
Vjetropark Kostolac je prvi projekat vjetroenergije koji je realizovala Elektroprivreda Srbije. Smješten je na zatvorenim kopovima uglja u okolini Kostolca, sa ukupnom snagom od 66 MW raspoređenom na 20 vjetrogeneratora od po 3,3 MW.
Na istoku Srbije, projekat VE Krivača (103,3 MW), vrijedan 155 miliona eura, razvijala je kompanija MK Group i slovenački investicioni fond Alfi. MK-Fintel Wind stoji iza nekoliko manjih, ali značajnih vjetroparkova: VE La Piccolina (6,6 MW) sa ulaganjima većim od 10 miliona eura, VE Košava snage 68 MW vrijedna 117 miliona eura, finansirana kombinacijom kredita Erste banke, Austrijske razvojne banke, UniCredit banke Srbija i Zagrebačke banke, kao i VE Kula (9,9 MW), vrijedna oko 15 miliona eura.
Projekat Alibunar I (9 MW) realizovan je uz investiciju od 15,5 miliona eura kompanije Rudis i Nove Ljubljanske banke, dok je najmanja Devreč koja je prva vjetroelektrana u Srbiji snage 0,6 MW.
Hrvatska
Hrvatska je regionalni lider u instalisanoj snazi projekata vjetroelektrana. Prema posljednjim podacima Hrvatskog operatora prenosnog sistema u novembru 2025. godine, u Hrvatskoj je u redovnom pogonu bilo 29 vjetroelektrana sa kumulativnom instalisanom snagom od 1181 MW i odobrenom snagom priključenja od 1.156,85 MW. Još dvije vjetroelektrane nalazile su se u probnom pogonu ili fazi izgradnje, sa dodatnih 83 MW instalisane snage.
Prema najnovijim podacima evropske asocijacije za vjetar WindEurope-a, Hrvatska je tokom 2025. godine imala ukupno 1.264 MW instalisanih kapaciteta na mreži, od toga 27 MW novih u odnosu na 2024. godinu.
Među najvećim projektima izdvajaju se Senj (156 MW), Krš Pađene (142 MW) i ZD2P&3P (125 MW), koji predstavljaju ključne stubove energetske tranzicije u Hrvatskoj.
Makedonija
Makedonija je tokom 2025. godine instalisala novih 30 MW kapaciteta, te je kumulativni kapacitet vjetra iznosio je 103 MW, podaci su iz izvještaja WindEurope.
Prvi vjetropark u Sjevernoj Makedoniji je Bogdanci, pušten u komercijalnu proizvodnju 2014. godine. Sa instalisanom snagom od 36,8 MW, projektom vrijednim 55,5 miliona eura i investitorom Elektrani na Sjeverna Makedonija, Bogdanci je označio početak energetske tranzicije.
Nakon toga, izgrađen je projekat Bogoslovec sa kapacitetom od 36 MW. Vjetropark je pušten u rad 2023. godine, a sastoji se od 8 Siemens-Gamesa turbina. Investicija je realizovana kroz partnerstvo kompanije BNB Kompani i fonda Green for Growth Fund GGF.
Treći projekat je vjetropark Dren, snage 44 MW, smješten u Demir Kapiji. U probnom radu je od kraja 2025. godine, a investitor je turska kompanija Kaltun Enerji, dok je izvođač radova bila firma YEO Teknoloji.
Pored ovih projekata, očekuje se puštanje u rad vjetroparka Rosoman (30 MW), dok je najveći poduhvat izgradnje započet u julu 2025. godine, vjetropark Štip sa instalisanom snagom od 400 MW i investicijom vrijednom 500 miliona eura, koju realizuje kompanija Alcazar Energy Partners.
Bosna i Hercegovina
Bosna i Hercegovina je u poslednjih nekoliko godina ostvarila postepen, ali stabilan rast u sektoru vjetroenergije, uz sve veći interes domaćih i stranih investitora. ž
Na kraju 2025. godine, Bosna i Hercegovina je prema podacima WindEurope imala ukupno 244 MW kapaciteta vjetroelektrana, ali nijedan novi megavat na mreži tokom godine.
Prva vjetroelektrana na teritoriji Bosne i Hercegovine bila je Mesihovina kod Tomislavgrada, instalisane snage 50,6 MW, koju je 2018. godine u rad pustila Elektroprivreda HZ BiH. Projekat je vredan 81 milion eura i sastoji se od 22 Siemens vjetroturbine. Ista kompanija planira i izgradnju vjetroelektrane Poklečani.
Drugi značajan projekat je vjetroelektrana Podveležje, koju je izgradila Elektroprivreda BiH. Sa svojih 15 vjetrogeneratora ukupne snage 48 MW, ovaj vjetropark godišnje proizvodi oko 120 GWh električne energije. Pored toga, pripremaju se i projekti poput vjetroelektrane Bitovnja (do 90 MW) i vjetroelektrane Vlašić (do 50 MW).
Pročitajte još:
Privatni sektor je takođe dao doprinos razvoju. Vjetroelektrana Jelovača, snage 36 MW, koju je razvila kompanija F.L. Wind, puštena je u rad 2019. godine. Najveći projekat do sada je vjetroelektrana Ivovik, instalisane snage 84 MW, puštena u rad 2024. godine. Investitori su domaća kompanija Lager d.o.o. Posušje i kineska China National Technical Import and Export Corporation (CNTIC).
U radu je i vjetroelektrana Ivan Sedlo, kapaciteta 25 MW. Projekat je razvila slovenačka kompanija Kelag International i opremljen je sa pet turbina Siemens Gamesa 5.0.
Slovenija
Slovenija ima veoma skroman razvoj u oblasti vjetroenergije.
Prva vjetroelektrana bila je Dolenja vas, koju je 2012. godine izgradila kompanija Alpen Adria Energie. Instalisana snaga iznosi 2,3 MW i jedna Enercon turbina. Pored toga postoji još jedna manja vjetroturbina (0,9 MW), ali ukupni kapacitet iz energije vjetra u Sloveniji ostaje simboličan.
Perspektiva do 2030. godine
WindEurope očekuje da Evropa u periodu 2026–2030. instališe 151 GW novih kapaciteta, prosječno 30 GW godišnje. EU-27 će dodati oko 112 GW novih kapaciteta, ali to je i dalje ispod cilja od 425 GW kapaciteta vjetra do 2030. godine. Očekuje se da će 77% svih novih kapaciteta biti na kopnu, dok će zamjena starih turbina novim značajno povećati proizvodnju uz manji broj turbina.
Prema podacima WindEurope-a, države regiona bi do 2030. godine trebalo da dostignu više od 5,19 GW ukupnih instalisanih kapaciteta iz vjetra, ukoliko se izgradi 2,6 GW planiranih kapaciteta u regionu, što bi ujedno bio i rast od 103%.
Najviše kapaciteta prema prognozi će do 2030. godine imati Srbija sa 2.100 MW i Hrvatska (1.640 MW), zatim Sjeverna Makedonija (520 MW), Bosna i Hercegovina (510 MW), Crna Gora (310 MW), dok bi Slovenija u istom periodu imala nešto više od 100 MW.
Za Srbiju i region to znači da će projekti morati da se uklapaju u širu evropsku dinamiku: ubrzano izdavanje dozvola, jačanje mrežne infrastrukture i privlačenje investicija. Hrvatska i Srbija već prednjače, dok Crna Gora, Sjeverna Makedonija i BiH ulaze u novu fazu širenja kapaciteta. Slovenija, međutim, ostaje daleko iza evropskog prosjeka, kao i Albanija, Bjelorusija, Island i dvije države EU Slovačka i Malta.
