Prvi crnogorski satelit Luča osvojio je prestižnu međunarodnu nagradu „Rookie of the Year 2026“, koju dodjeljuje Američki institut za aeronautiku i astronautiku (AIAA), u okviru SmallSat Conference koja se održava u Solt Lejk Sitiju, u saveznoj američkoj državi Juta.
Nakon nominacije, stručne selekcije, plasmana u finale i javnog glasanja, Luča je proglašena pobjednikom u konkurenciji novih malih satelitskih misija iz svijeta, saopštila je organizacija Montenegro Space Research (MSR), prenosi Forbes.
„Za Crnu Goru, koja je upravo sa Lučom napravila svoj prvi korak u svemiru, ovo predstavlja izuzetno međunarodno priznanje i istorijski uspjeh za razvoj domaćeg svemirskog sektora“, navodi se u saopštenju.
David i Golijat u svemiru
Put Luče do nagrade imao je i simboliku svojevrsne svemirske verzije priče o Davidu i Golijatu, navode iz MSR.
Kompaktni crnogorski 1U CubeSat našao se u finalu rame uz rame sa misijama iz Bahreina i Australije iza kojih stoje razvijeniji svemirski ekosistemi i resursi daleko veći od onih kojima raspolaže crnogorska misija.
Luča je u finalu nadmašila dvije tehnološki znatno veće misije. Među finalistima bio je bahreinski Al-Munther, 3U CubeSat razvijen u okviru nacionalnog svemirskog programa Bahreina, opremljen kamerom za posmatranje Zemlje, sistemom vještačke inteligencije za obradu snimaka u orbiti i cybersecurity payloadom sa tehnologijama enkripcije.
Drugi finalista bio je australijski ElaraSat MMS-1 kompanije Gilmour Space Technologies – satelitska platforma mase oko 100 kilograma, koja nosi hiperspektralni instrument australijske nacionalne naučne agencije CSIRO.
Luča je, međutim, pokazala da u svemiru veličina nije uvijek presudna, kazali su iz MSR.
Pokazala je da, kako dodaju, velike ideje mogu nadmašiti velike budžete, da mala država može imati velike ambicije i da prvi korak ne mora biti veliki da bi ostavio veliki trag.
„Ovo nije samo nagrada za jedan satelit. Ovo je priznanje jednoj ideji, da Crna Gora, bez obzira na svoju veličinu i ograničene resurse, može imati svoje mjesto među državama koje stvaraju u oblasti svemirskih tehnologija. Luča je prije nekoliko godina bila samo vizija. Zatim je postala prvi crnogorski satelit. Danas je međunarodno nagrađena misija.
U svojevrsnoj svemirskoj priči Davida i Golijata pokazali smo da velike ideje zaista mogu pobijediti velike budžete. Ovo je dokaz da ne morate početi kao najveći da biste jednog dana stajali među najboljima“, poručio je Filip Jovićević, osnivač i direktor Montenegro Space Researcha.
Pobjeda koja pripada i javnosti
Iz MSR ukazuju da je poseban dio završnog procesa predstavljalo javno glasanje, tokom kojeg su Luču podržali građani Crne Gore, dijaspora, partneri i prijatelji projekta širom svijeta.
Iz Montenegro Space Research zahvalili su svima koji su tokom nekoliko dana glasali, dijelili poziv i mobilisali svoje zajednice da podrže prvi crnogorski satelit.
„Ne postoje riječi kojima možemo dovoljno zahvaliti ljudima koji su stali iza Luče. Gledali smo kako se poziv za glasanje širi Crnom Gorom, kroz našu dijasporu i dalje do ljudi širom svijeta koje nikada nijesmo upoznali, a koji su odlučili da podrže našu priču.
Hvala svakom ko je glasao, podijelio naš poziv, poslao ga prijateljima i vjerovao u nas. Ovu pobjedu ne doživljavamo samo kao priznanje našem timu. Ovo je pobjeda Crne Gore i svih ljudi koji su stali uz Luču kada je bilo najvažnije“, poručio je Jovićević.
Luča je 1U CubeSat i prva satelitska misija Crne Gore. Pored tehnološkog značaja, misija je postala platforma za međunarodnu saradnju, razvoj domaćih kapaciteta, STEAM obrazovanje i povezivanje sa radio-amaterskom zajednicom širom svijeta.
Pročitajte još:
Nagrada „Rookie of the Year 2026“ za Montenegro Space Research ne predstavlja kraj jedne misije, poručuju iz organizacije.
„Predstavlja početak sljedeće. Jer najveći uspjeh Luče neće biti samo to što je postala prvi crnogorski satelit, niti međunarodna nagrada koju je osvojila u Sjedinjenim Američkim Državama. Najveći uspjeh biće ako jednog dana više ne bude neobično kada iz Crne Gore stigne nova svemirska misija“, rekli su.
Kako dodaju, od ideje koja je mnogima djelovala nemoguće, preko prvog crnogorskog satelita, do međunarodno nagrađene misije – Luča je dokazala da velike ideje mogu pobijediti velike budžete.
Svečana ceremonija proglašenja pobjednika održana je u Solt Lejk Sitiju, u američkoj saveznoj državi Juta, a nagradu je u ime Montenegro Space Research prihvatila Daniela Jović, koja učestvuje na SmallSat konferenciji.
