Iako se radi o negativnoj društvenoj pojavi, i u socijalnom i ekonomskom smislu, s obzirom na „zakletvu“ koju partneri daju prilikom stupanja u brak, sve više je razvoda.
Sudeći prema statistici, bračni partneri nijesu dovoljno spremni da se bore za opstanak braka.
Pomoć pri razvodu supružnici, često, traže od advokata koji navode da su razlozi, koje partneri ističu, za prestanak zajednice: različiti pogledi na život i nedostatak komunikacije i finansijski problemi. Iako su to podaci advokatske prakse oni nužno ne moraju odgovarati zvaničnim statističkim podacima o razlozima razvoda braka, mada se u najvećem dijelu poklapaju i statistika i praksa.
U Crnoj Gori je tokom 2025. godine pravosnažno razveden 991 brak. Od toga je 663 razvoda okončano sudskom odlukom, a 328 sporazumnim razvodom, podaci su Sekretarijata Sudskog savjeta. Statistika pokazuje da je 2024. godine zabilježen rekordan broj razvoda posljednjih deset godina – čak 853.
Mnogi samohrani roditelji, najčešće majke, jedva ili nikako sastavljaju kraj s krajem. Ne mali broj, pomoć traži od NVO Banka hrane, čija je predsjednica Marina Medojević, svjedok teškog života porodica koje iz različitih razloga zapadaju u siromaštvo a kao jedna od posljedica javljaju se loši odnosi kako u bračnim odnosima tako i prema djeci.
Za Biznis.me Marina Medojević kaže da njen višegodišnji volonterski rad, skoro deceniju i po, sa socijalno ugroženim porodicama i samohranim roditeljima, pokazuje sistemsku slabost u podršci porodicama kad zapadnu u krizu i odsustvo proaktivnog pristupa u zaštiti razrušene porodice.
„Finansijska nesigurnost je jedan od ključnih okidača bračnih konflikata i razvoda. Niske zarade, dugovi, nemogućnost da se obezbijede osnovne životne potrebe, stvaraju hroničan stres u porodici. Taj pritisak često dovodi do pucanja odnosa, posebno u porodicama koje već žive na ivici siromaštva“, objašnjava Medojević.
Naglašava da razvod sam po sebi ne mora biti uzrok siromaštva, ali poslije razvoda rizik od siromaštva naglo raste, naročito za žene i djecu. Razvedene žene se, kaže, nerijetko suočavaju i sa osudom okoline, ne samo sa ekonomskim problemima.
„U praksi, mnoge žene ostaju same sa djecom bez realne porodične ili institucionalne podrške. Materijalno obezbjedjenje porodice kao jedino socijalno davanje namijenjeno siromašnima, niska alimentacija, pa čak i plata koja se kreće u okvirima minimalne, koju prima najveći broj zaposlenih, ne pokrivaju osnovne troškove stanovanja, hrane i obrazovanja djece. Ovakav način života oduzima mogućnost dugoročnog planiranja. Porodice u takvim situacijama moraju da se oslanjaju na humanitarnu pomoć i zavise od drugoga“, ističe Medojević.
Napominje da su samohrane majke među socijalno ugroženima. Kao dodatne razloge za to navodi činjenicu da one teško pronalaze posao zbog brige o djeci jer je u ranom uzrastu teško uklopiti rad i pravilan rast i razvoj. Ostavljanje djece bez nadzora doprinosi većem uticaju vršnjaka i društvenih mreža.
Poslodavci najčešće nijesu fleksibilni kada su samohrane majke u pitanju, ne opravdavaju izostanke kada su djeca bolesna niti imaju razumijevanja da se radno vrijeme majki sa malom djecom veže za rad vrtića. Plaćanje produženog boravka za djecu nižih razreda je nemoguće čak i za ne mali broj zaposlenih majki. Za roditelje korisnike socijalne pomoći ili one koji žive od male alimentacije, ova opcija je isključena“, navodi Medojević primjere žena koje joj se obraćaju za podršku.
Navodi da alimentacija, za neke porodice, jeste rješenje a za većinu onih koje žive u zoni siromaštva, nije. Često su alimentacije male i ne pokrivaju potrebe za osnovnim sredstvima za život djece a i ne isplaćuju se redovno. U tim periodima sav teret pada na jednog roditelja.
Sudski postupci su spori i u tom periodu djeca i roditelj koji je sa njima, često nemaju nikakvih sredstava za život.
„Borba protiv siromaštva nakon razvoda ne može se svesti na humanitarnu pomoć. Potrebni su efikasniji sistemi naplate alimentacije.Nedostaje bolja podrška samohranim roditeljima. Vrtići i produženi boravci za djecu iz socijalno ugroženih porodica, do odredjenih godina starosti djece, moraju biti besplatni i dostupni svima. Fleksibilno zapošljavanje roditelja sa složenim porodičnim odnosima mora postati realnost u našoj državi. Potrebne su plate od kojih se može živjeti, a ne preživljavati. Bez ekonomske sigurnosti, ni porodica ni pojedinac ne mogu imati dostojanstven život“, istakla je za Biznis.me predsjednica NVO Banka hrane, Marina Medojević.
Razvodi u porastu i u regionu
Brak se brzo „raspada“ i u susjednim državama i Evropi. U Srbiji je u 2024. godini razvedeno 10. 611 brakova, odnosno 4,3 odsto više u odnosu na prethodnu godinu. Broj razvedenih brakova na 1 000 stanovnika iznosi 1,6. Najveći broj razvedenih brakova čine oni sa djecom – 5.544 (52,2 odsto) i to sa jednim djetetom – 2.728 (49,2 odsto).
Nakon razvoda, izdržavana djeca najčešće pripadaju ženi, i to u 3.764 razvedena braka (67,9 odsto).
Pročitajte još:
Iako je broj brakova u porastu, gotovo svaki četvrti u Hrvatskoj se okonča razvodom. Prema najnovijim podacima Državnog zavoda za statistiku, u toj državi je tokom 2024. godine sklopljeno ukupno 17.206 brakova, dok je 4.961 brak završio razvodom. Izazovi u braku ostaju prisutni – od finansijskih problema i neslaganja, do opšteg pritiska savremenog načina života.
Ni u Sloveniji nije mnogo bolja situacija. Tokom 2024. godine, brak je sklopilo 6.353 parova, a razvela se skoro trećina, njih 2.064 para.
U prosjeku, sedamnaest parova se vjenčavalo dnevno, a šest parova se razvede. Visoke stope razvoda bilježe Portugalija (91,5 odsto), Španija (85,5 odsto), Luksemburg (80,3 odsto), Ukrajina (71,3 odsto) i Italija (68,8 odsto).
