Ekonomski napredak države moguć kroz odgovornu podršku mladima

Iako nema tačnih podataka o tome koliko je građana Crne Gore napustilo svoju državu, ta brojka se kreće oko 150.000 za tri decenije. Najveći odliv je sa sjevera Crne Gore. Analitičari upozoravaju da će, naredne godine, približavajući se i zvanično Evropskoj uniji, broj građana koji želi da napusti zemlju, iz različitih razloga, biti sve veći. Takav trend nije zaobišao ni susjednu Hrvatsku ulaskom u EU, i upravo se to pokazao kao njihova ekonomska slabost.

Da se povećava broj građana koji napuštaju Crnu Goru, prije svega u potrazi za boljim životom, pokazuju i podaci Centralne banke Crne Gore, na osnovu priliva novca iz inostranstva.

Nezvanični podaci su da dijaspora godišnje građanima Crne Gore pošalje oko pola milijarde eura. Pitanjem iseljavanja, Vlada se dugo bavila deklarativno. Ali, nacionalna strategija održivog razvoja do 2030. pokazuje da bi u 2050. Crna Gora mogla imati 542.000 stanovnika, što znači nastavak napuštanja domovine.

U Ministarstvu dijaspore su prepoznali to kao veliki problem i izazov za državu, pa u posljednje vrijeme rade na stvaranju drugačije atmosfere kojom mlade žele da zadrže, a onima koji su napustili svoje ognjište ponude nove, bolje uslove, kazao je za Biznis.me državni sekretar Aldin Muratović.

„Kao što je poznato, Crna Gora u odnosu na broj stanovnika ima veliki procenat svojih građana koji žive i rade u inostranstvu. Takva slika stvarala se decenijama unazad, kroz nekoliko izraženih talasa iseljavanja. Bile su to migracije uzrokovane različitim razlozima – ekonomskim, političkim i društvenim. Međutim, ono što danas zvanična država radi jeste da postepeno mijenja taj negativni trend. Prije svega, stabilizuju se migracije, a paralelno se gradi i pozitivan ambijent za povratak naših građana u matičnu državu“, kazao je Muratović, ističući da standard života u Crnu Goru danas više nije onakav kakav je bio u periodu kada su brojni građani odlazili u inostranstvo.

Tvrdi da je on značajno unaprijeđen i u mnogim segmentima se već poredi sa pojedinim državama članicama Evropske unije, što potvrđuje i činjenica da je Crna Gora na pragu članstva u Evropske unije. Muratović kaže da je ovo pravi trenutak da se zadrži domaća radna snaga, i da to džava i privrednici treba da prepoznaju kao prioritet.

„Privreda naše države u velikoj mjeri oslanja se na turizam, trgovinu, poljoprivredu i zanatske djelatnosti. Upravo u tim sektorima danas postoji izražen nedostatak radne snage, ali istovremeno i velika šansa da se naši građani koji trenutno žive u inostranstvu vrate u Crnu Goru. Oni bi, kroz pokretanje sopstvenih biznisa ili zapošljavanje uz podršku države i lokalnih samouprava, mogli ponovo da grade svoju budućnost u svojoj zemlji“, objašnjava sagovornik našeg portala

Navodi da je poznato da država za te poslove godišnje izdaje oko 30.000 radnih dozvola za strane radnike. „Upravo u tome vidim veliku priliku da naši građani, sa svojim znanjem, iskustvom i kapitalom stečenim u inostranstvu, prepoznaju mogućnost povratka u svoju Crnu Goru, koja ih uvijek dočekuje raširenih ruku. Posebno me raduje činjenica da se sve više ljudi odlučuje na povratak, prepoznajući napredak naše države i nove mogućnosti koje se otvaraju. Svakodnevno imam priliku da razgovaram sa predstavnicima dijaspore o ovoj temi i mogu reći da je raspoloženje veoma pozitivno“, naglasio je Muratović.

Uvjeren je da je Crna Gora spremna da našim građanima pruži svu potrebnu podršku i logistiku prilikom njihovog povratka, i kao važno naglasio i to da svojim dolaskom mogu koristiti različite fondove i programe podrške za pokretanje biznisa, pod istim uslovima kao i građani koji stalno žive u zemlji.

„Kao državni sekretar u Ministarstvu dijaspore Crne Gore, zadužen za međunarodnu saradnju i IPA projekte, zajedno sa svojim kolegama svakodnevno radim na povezivanju sa brojnim međunarodnim, državnim i lokalnim institucijama, kako bismo realizovali projekte koji doprinose jačanju veza sa dijasporom i podstiču povratak naših građana. Crna Gora je u potpunosti prepoznala razvojni potencijal svoje dijaspore i proaktivno djeluje u tom pravcu, sa ciljem da se što veći broj naših ljudi vrati i doprinese daljem razvoju države. Volio bih da ovu priliku prepozna što više naših građana u dijaspori i da se vrate svom zavičaju. Jer zavičaj je jedan i kad god mu se vratimo, on nam pruža osjećaj pripadnosti, sreće i zadovoljstva“, kazao je u razgovoru za Biznis.me Aldin Muratović.

Podsticajne mjere za mlade jedina mjera za opstanak sjevera

Monstat je prošle godine objavio redovne procjene stanovništva i osnovne demografske pokazatelje, koji ukazuju na kontinuirani trend iseljavanja mladih sa sjevera Crne Gore.Iz tih opština odlazak opravdavaju, prvenstveno, ekonomskim izazovom, mada važnu ulogu ima i osjećaj odsustva perspektive.

Iz Opštine Plav smatraju da migracije, posebno mladih i radno sposobnih građana, predstavljaju jedan od najozbiljnijih izazova za sjever Crne Gore. Ipak, intenzitet iseljavanja je sada blago poboljšan. Da bi se odliv zaustavio, iz te opštine smatraju da treba bolja sinhronizacija lokalnih i državnih politika.

Negativnu migracionu stopu bilježi i Berane što iz te opštine ocjenjuju kao ozbiljno upozorenje svim institucijama, kako na lokalnom tako i na državnom nivou. I Andrijevicu napuštaju mladi, mada se čini da se iseljavanje znatno smanjilo posljednje dvije godine. Nezaposlenost je ključni problem navode iz lokalnih samouprava, koje raznim projektima nastoje da smanje regionalne razlike i motivišu građane da pokrenu sopstveni posao.

No, ukoliko podrška države nije dobra, teško mogu doći do održivog rješenja. Najbolja motivacija za mlade je, kažu za naš portal iz tih opština, ulaganje u obrazovanje i finansijsku podršku. Kao primjere navode obezbjeđivanje besplatnih udžbenika za osnovce, a studentima stipendije kako bi ih osigurali kao formirane , stručne ljude, za povratak u svoj kraj.

A da je to najhitniji zadatak države pokazuje podataka da je samo u 2023. godini, sjevernu Crnu Goru napustilo 653 građana, što nije samo statistički podatak već upozorenje na ozbiljan društveni i ekonomski problem.