U vremenu globalne neizvjesnosti, inflatornih pritisaka i usporavanja evropskih ekonomija, crnogorski bankarski sistem pokazuje otpornost i stabilnost, uz kapacitet da zaštiti depozite građana i nastavi kreditiranje privrede, poručila je na godišnjoj konferenciji za novinare Centralne banke Crne gore (CBCG) guvernerka Irena Radović predstavljajući rezultate ostvarene u ovoj godini i najavljujući ambiciozne reforme koje bi, kroz modernizaciju platnog sistema i usklađivanje sa standardima EU, trebalo da dodatno ojačaju finansijsku sigurnost zemlje. Radović je navela da je CBCG tokom ove godine komercijalnim bankama izrekla kazne od pet miliona eura. – prenosi Pobjeda.
– Crnogorski bankarski sistem ima kapacitet da apsorbuje šokove, kreditira privredu i zaštitu depozita građana u vremenu globalne neizvjesnosti. Ostajemo posvećeni pružanju snažne institucionalne i regulatorne podrške stabilnosti finansijskog sistema – poručila je Radović.
Ona je na godišnjoj konferenciji za novinare CBCG, na kojoj su predstavljeni ključni rezultati ostvareni u ovoj godini, uz osvrt na prioritete i planove za naredni period, kazala da jedino stabilne, kapitalizovane i likvidne banke mogu biti podrška stanovništvu, privredi i doprinijeti otpornosti crnogorske ekonomije.
– Na kraju novembra bankarski sektor ima vrlo snažne pokazatelje. Aktiva banaka dostigla je 7,7 milijardi eura, kapital banaka je u nivou jedne milijarde eura, a imamo i snažan rast kreditnih aktivnosti – rekla je Radović.
Nekvalitetni krediti su na istorijskom minimumu 2,78 odsto.
Ona je pokazala da je, zahvaljujući posljednjem nadzoru i primjeni adekvatnih supervizorskih i makroprudencijalnih mjera, unaprijeđena stabilnost, visoka likvidnost i snažna kapitalizovanost, te da se povjerenje građana i privrede ogleda u rastu ključnih bilansnih pozicija – aktive, kredita, kapitala i depozita.
Prema riječima Radović, prosječna ponderisana efektivna kamatna stopa na novoodobrene kredite građanima je otišla naniže u odnosu na momenat kada je ona preuzela funkciju guvernerke, sa 8,79 na 6,79 odsto.
– Kada su u pitanju kamatne stope privredi, kada pogledamo posljednje tri godine, vidimo silazni trend od 5,7 odsto na 5,2 odsto. To je i dalje visoko, ali uvažavajući trenutne okolnosti i neizvjesnoti, uporedo je sa znatnim brojem zemalja EU – smatra Radović.
CBCG je, kako je kazala, tokom ove godine izvršila 40 neposrednih kontrola i izrekla 24 kaznene mjere u oblasti poslovanja banaka, platnog prometa, sprečavanja pranja novca i finansiranja terorizma i zaštite potrošača.
– U segmentu koji se odnosi na sprečavanje pranja novca i finansiranje terorizma sankcionisano je od početka kaznene politike, a dominantno u ovoj godini šest od 11 banaka. Nije u svakom slučaju bio integritet transakcija u pitanju, u pojedinim slučajevima bile su i procedure, funkcionisanje infrastrukture – kazala je Radović.
On je istakla da, kada su u pitanju ukupne kaznene mjere, one su bile izrečene u svih 11 banaka ,,čak i u bankama koje prednjače po kvalitetu funkcionisanja i integritetu na crnogorskom tržištu“.
– Novčane sankcije su izvršene u oblastima internih kontrola, zaštite potrošača, sprečavanja pranja novca i finansiranja terorizma i kršenja restriktivnih mjera, odnosno sankcija koje se odnose na pakete sankcija prema Rusiji. Govorimo o višemilionskim kaznama, koje su ukupno premašile za ovu godinu pet miliona eura – rekla je Radović.
Prema njenim riječima, kazne nijesu same po sebi cilj, već su, kako je kazala, mehanizam za unapređenje kvaliteta funkcionisanja tržišta i stvaranja uslova da crnogorski građani i privreda dobiju kvalitet usluge koji se približava kvalitetu usluge u EU.
– Tokom dvije decenije prije mog dolaska nije izrečena, prema našim podacima, apsolutno niti jedna novčana kazna za sprečavanje pranja novca i finansiranje terorizma. Prva kazna izrečena je u februaru prošle godine jednoj od banaka i toj banci je četiri puta izrečena maksimalna zakonska kazna. A, nakon što smo našu regulativu prilikom transformacije i integracije u SEPA u cjelosti upodobili evropskom okviru i krenuli smo sa višemilionskim kaznama – istakla je Radović.
Radović je navela da je u ovoj godini realizovano najznačajnije unapređenje platnog prometa od uspostavljanja domaćeg platnog sistema 2005. godine.
Platni sistem CBCG je u potpunosti usklađen sa standardom za međunarodna plaćanja ISO 20022, što je, uz uvođenje online kliringa i novih funkcionalnosti, donijelo bržu, sigurniju i precizniju obradu transakcija.
Od 7. oktobra ove godine, Crna Gora je operativno dio SEPA zone, čime je načinjen krug koraka u pravcu približavanja naše zemlje EU, a građanima i privredi omogućena je sigurna, brza i jeftinija plaćanja sa 40 evropskih zemalja.
Prije uvođenja SEPA sistema, prosječna naknada za SWIFT transakciju iznosila je 73,4 eura.
– Podaci za prva dva mjeseca SEPA primjenjuju da je prosječna naknada za SEPA transakcije koje se realizuju elektronskim putem 2,24 eura za građane, odnosno 6,4 eura za privredu – rekla je Radović.
Radno vrijeme platnog sistema produženo je do 20 sati, uključujući vikende i praznike, što znači 118 dodatnih radnih dana godišnje.
Naknade u nacionalnom platnom sistemu su prepolovljene, uz ukidanje ranije važećih viših naknada za popodnevne transakcije i obavezu banaka da efekte sniženih troškova prenesu na svoje klijente.
Radović je rekla da su primijetili da se građani i privrednici još nijesu do kraja orijentisali na digitalne kanale.
– Znači i dalje je ostao znatan broj privrednika i građana koji koriste šalterske kanale koji su duplo skuplji i ono što ćemo raditi u narednom periodu jeste da pružimo podršku građanima i privredi u cilju dodatne finansijske edukacije kako bi koristili što više svojih mobilnih telefona i računara i vršili elektronska plaćanja, kako bi SEPA bio još značajniji – naglasila je Radović.
U saradnji sa Bankom Italije, Evropskom centralnom bankom (ECB) i centralnim bankama regiona, CBCG nastavlja realizaciju projekta TIPS Clone, kojim se uspostavlja nacionalni sistem trenutnih plaćanja.
Sistem će biti pušten u rad u julu naredne godine i omogućiće izvršavanje transakcija u realnom vremenu, 24 sata dnevno, sedam dana u sedmici, tokom cijele godine.
Ukupni ekonomski efekti reformi u platnom prometu, koji se odnose i na SEPA i na TIPS Clone, procjenjuju se na 160 miliona eura godišnje.
U ovoj godini realizovane su intenzivne aktivnosti na potpunoj harmonizaciji domaćeg regulatornog okvira sa pravnom tekovinom EU. Finalizovano je osam zakona i više desetina podzakonskih akata kojima se uređuje poslovanje banaka, a koji su potpuno usklađeni sa relevantnim direktivama EU, od kojih se pojedine primjene u državama članicama tek od naredne godine.
– Ovim je CBCG ispunila sve svoje obaveze za privremeno zatvaranje pregovaračkih poglavlja 4 – Slobodno kretanje kapitala i 9 – Finansijske usluge, dok će posljednja primjena novih pravila dodatno ojačati otpornost i stabilnost sistema – rekla je Radović.
CBCG je tokom ove godine nastavila da unapređuje zaštitu korisnika finansijskih usluga.
Novim zakonom o potrošačkim kreditima, koji je u primjeni od novembra ove godine, utvrđuje se najviša dozvoljena efektivna kamatna stopa na potrošačke kredite i ukidaju naknade za obradu stambenih kredita i njihovu prijevremenu otplatu.
U toku je i sprovođenje sveobuhvatne ankete o zadovoljavanju bankarskih usluga, sa ciljem daljeg unapređenja kvaliteta, dostupnosti i transparentnosti usluga u sektoru bankarskih usluga.
Istaknuto je da je CBCG finansijski nezavisna institucija koja se ne finansira iz državnog budžeta već sve svoje troškove pokriva iz sopstvenih prihoda, koje dominantno ostvaruje upravljajući međunarodnim rezervama i pružajući usluge bankarskom i finansijskom sektoru.
CBCG je prošle godine u državni budžet uplatila 4,9 miliona eura, a ove godine će uplatiti preko sedam miliona.
Istovremeno, CBCG ostaje snažno posvećena digitalizaciji i modernizaciji svojih internih procesa, te aktivno radi na primjeni rješenja zasnovanih na vještačkoj inteligenciji u cilju povećanja efikasnosti, kvaliteta i otpornosti rada institucija.
– Uz jasnu viziju nezavisne, moderne, inovativne i transparentne centralne banke koja djeluje u interesu građana i ekonomije, nastavljamo da gradimo ambijent u kojem je finansijski sistem oslonac održivog razvoja Crne Gore – zaključila je Radović.
