Trgovinski sukob: Kina uvela carine do 42,7 odsto na mliječne proizvode iz EU

Kina će uvesti privremene carine do 42,7 odsto na mliječne proizvode iz Evropske unije, uključujući mlijeko, sir i pavlaku, saopštilo je u ponedjeljak Ministarstvo trgovine te zemlje. Mjere stupaju na snagu u utorak i predstavljaju najnoviju eskalaciju trgovinskog sukoba između Evropska unija i Kina, koji je započeo nakon evropskih carina na kineska električna vozila. – prenosi portal Investitor.

Povišene dažbine zasnovane su na preliminarnim rezultatima anti-subvencione istrage, koju je kinesko Ministarstvo trgovine otvorilo u avgustu 2024. godine, u trenutku kada su se tenzije između Pekinga i Brisela naglo pojačale.

Od električnih vozila do mlijeka i sira

Peking je ovu istragu pokrenuo kao recipročnu mjeru, nakon što je Brisel ispitao kineske subvencije za električna vozila i potom uveo carine do 45,3 odsto na EV vozila proizvedena u Kini.

Kineske vlasti su analizirale da li subvencije koje države članice EU dodjeljuju mliječnom sektoru — prvenstveno kroz Zajedničku poljoprivrednu politiku (CAP), ali i kroz dodatne nacionalne programe podrške — omogućavaju evropskim proizvođačima da prodaju proizvode u Kini po cijenama nižim od domaćih, čime se nanosi šteta kineskoj industriji.

Istraga je obuhvatila direktna plaćanja farmerima, mehanizme podrške cijenama i druge oblike državne pomoći, uz procjenu da li takve mjere izazivaju „materijalnu štetu“ kroz pad cijena, rast tržišnog udjela EU ili pad profitabilnosti domaćih proizvođača.

Na osnovu preliminarnih nalaza, Kina je zaključila da su subvencije EU narušile konkurenciju na domaćem tržištu i odlučila da uvede stepenovane kompenzacione carine:

28,6% za kompanije koje su sarađivale u istrazi, dostavile tražene podatke i omogućile provjere

42,7% za proizvođače koji nijesu sarađivali ili su pružili nepotpune informacije

Ovakav sistem „nagrade i kazne“ uobičajen je u anti-damping i anti-subvencionim postupcima širom svijeta, ali ga trgovinski partneri često kritikuju kao instrument pritiska, posebno kada se koristi u širem političko-trgovinskom kontekstu — kao u aktuelnom sporu EU i Kine.

Ovo nije jedina mjera koju je Peking uveo kao odgovor na evropske carine na kineske EV-ove. Kina je ranije pokrenula istrage i protiv evropskog brendija i svinjskog mesa. Prošle sedmice najavila je carine do 19,8% na uvoz svinjskog mesa iz EU, znatno ispod prvobitno razmatranih stopa do 62,4%.

U julu su, takođe, uvedene carine do 34,9% na evropski brendi, uključujući francuski konjak, iako su pojedini veliki proizvođači dobili izuzeća.

Reakcija Brisela: „Mjere su neopravdane“

Evropska komisija izrazila je zabrinutost zbog kineske odluke. Portparol Komisije Olof Gil saopštio je da Brisel smatra kako se istraga zasniva na upitnim tvrdnjama i nedovoljnim dokazima, te da su mjere „neopravdane i neutemeljene“.

Komisija je najavila da će detaljno analizirati obrazloženje kineske strane i uputiti zvanične komentare Pekingu.

Trgovinski disbalans u fokusu

Odnosi EU i Kine već su opterećeni velikim trgovinskim disbalansom. Evropska unija bilježi deficit veći od 300 milijardi eura u robnoj razmjeni s Kinom, što je dodatno pojačalo politički pritisak u Briselu da se oštrije reaguje na, kako navode, kinesku prekomjernu proizvodnju i nepravednu upotrebu trgovinskih instrumenata.

Ipak, iz Evropske komisije poručuju da EU ostaje posvećena stabilnim trgovinskim i investicionim odnosima s Kinom — ali uz jasne zahtjeve da se riješe dugogodišnji problemi u vezi sa tržišnim pristupom, subvencijama i konkurencijom.