Danska, zemlja koja važi za svjetskog šampiona klimatskih ambicija, suočava se sa neočekivanim otporom. Pa tako ruralni djelovi zemlje poručuju: „da žitnim poljima; ne gvozdenim poljima!“ – prenosi eKapija.
Kako prenosi Gardijan, termin „Jernmarker“ (gvozdena polja) proglašen je za dansku riječ godine nakon što je talas nezadovoljstva solarnim panelima počeo da obara lokalne izbore i zaustavlja milionske projekte.
„Gvozdena polja“ protiv pšeničnih klasova
Danska danas proizvodi čak 90% struje iz obnovljivih izvora, a udio solara je skočio sa 4% u 2021. na 13% u 2025. godini, navodi Gardijan koji je medij koji se smatra tradicionalno veoma naklonjenim obnovljivim izvorima energije. Međutim, cijena tog uspjeha je vizuelna i socijalna transformacija sela. Stanovnici malih mjesta odjednom su se našli okruženi kilometrima silicijuma i metala.
– Solarni paneli su postali simbol političke elite koja želi zelenu tranziciju, ali ih nije briga šta se dešava sa selom, jer oni tamo ne žive – kaže Mads Fuglede iz partije Danskih demokrata za Gardijan. Njihova poruka je, po svemu sudeći, kristalno jasna: nismo protiv tehnologije, ali stavljajte panele na krovove u gradovima, a ne na plodnu zemlju.
Pobuna na „ostrvu budućnosti“
A otpor po svemu sudeći nije samo retorički. Čak i na ostrvu Samsø, koje je prvo na svijetu postalo potpuno energetski nezavisno zahvaljujući obnovljivim izvorima, lokalni odbornici su nedavno odbili projekat još jednog novog solarnog parka. U opštinama Køge i Viborg, projekti su otkazani ili drastično srezani pod pritiskom građana koji dronovima snimaju svoje kuće „opkoljene“ panelima.
Ekonomski apsurd?
A osim estetskog i političkog otpora, Gardijan ukazuje na još jedan, dublji problem: kanibalizaciju profita. Zbog ogromne količine solarne energije koja se proizvodi u istim sunčanim satima, cijene struje u Danskoj sve češće postaju negativne. Investitori gube novac jer proizvode višak koji mreža ne može da apsorbuje, dok je proces elektrifikacije industrije i transporta prespor da bi pratio taj rast.
Ovaj „Gardijanov“ izvještaj, kako ocjenjuje portal Nuklearna perspektiva, predstavlja otrežnjujući tekst za dio javnosti koji se nalazi u ubjeđenju da je energetska tranzicija jednostavno pitanje postavljanja solarnih panela: solarna energija ima svoje prednosti – ali ima i ozbiljne mane. Jedna od tih mana je i ogromna površina koju solarne farme zauzimaju, što posebnu težinu ima upravo u Srbiji u kojoj je pastoralni diskurs sela veoma rasprostranjen i „težak“ trop, mada podsjećamo da jednostavno nema društva u kojem on ne postoji u ovom ili onom obliku. Druga mana je ogromna prateća infrastruktura (za skladištenje i balansiranje) koja se mora izgraditi ne bi li mogli da se amortizuju ekstremi u proizvodnji energije.
Takođe, portal podsjeća da je otpor prema solarnim farmama skorašnji fenomen, koji pratimo poslednjih nekoliko mjeseci – ali da otpor prema vjetroturbinama postoji već neko osetno vrijeme, pa ga je zabilježila čak i kinematografija (preporuka film „Zvijeri“ reditelja Rodriga Sorogojena iz 2022). Takođe, dodaje i da je Gardijan tradicionalno prepoznat kao medij koji gotovo otvoreno podržava obnovljive izvore energije.
